MREKULLI NË TRUPAT TANË

O ti njeri po ç’të mashtroi ty kundrejt Zotit tënd që është bujar e i Urtë?
I Cili të krijoi, të përsosi dhe të drejtoi. Të formë soi në formën që Ai dëshiroi.
(Sure El-Infitar: 6-8)

 


NJĖ FABRIKĖ GJIGANDE QĖ NUK SHIHET ME SY TĖ LIRĖ: QELIZA

Ashtu siē e pėrmendėm edhe nė fillim tė librit, trupat tanė pėrbėhen nga triljona qeliza. Ky numėr nuk duhet tė kalohet pa u vėnė re. Nė tė vėrtetė njė triljon ėshtė njė numėr jashtzakonisht mjaft i madh. Trupi i njė njeriu tė rritur pėrmban rreth 100 triljon qeliza. Por nė sajė tė faktit qė kėto qeliza janė shumė tė vogla, trupat tanė nuk kanė pėrmasa gjigande. Do tė sjellim njė shembull pėr t'ju ndihmuar tė kuptoni mė mirė se sa tė vogla janė qelizat. Po tė marrim dhe tė bashkojmė njė miljon qeliza sė bashku, ato nuk zėnė mė shumė vend seē zė njė majė gjilpėre. Megjithatė pavarėsisht nga vogėlsia e saj, struktura e qelizės akoma nuk ėshtė kuptuar plotėsisht. Shkencėtarėt akoma vazhdojnė kėrkimet e tyre pėr tė kuptuar sistemet qė ka njė qelizė.

Qeliza e parė qė ju formoi juve, filloi tė krijohej nė barkun e nėnave tuaja nga bashkimi i dy qelizave, njėra e ēliruar nga trupi i nėnės tuaj dhe tjetra nga trupi i babait tuaj. Kjo qelizė vazhdoi tė ndahej dhe dikur mė vonė u bė njė copė mishi. Mė pas, ndėrsa ato qeliza qė formuan kėtė copė mishi vazhduan tė ndahen, duke formuar qeliza tė reja, trupi juaj pak e nga pak filloi tė marrė formė.


Qeliza që ndahen dhe shumohen siç mund të shihet në figurën më lart më pas dallohen dhe diferencohen në qindra tipe të ndryshme qelizash, disa prej të cilave tregohen më poshtë.

Ēdo qelizė e re mori njė formė tjetėr. Ndėrsa disa prej tyre u bėnė qeliza gjaku, disa u bėnė qeliza kockore dhe akoma disa tė tjera u bėnė qeliza nervore. Nė trupin tonė ndodhen 200 tipe tė ndryshme qelizash. Nė fakt, tė gjitha kėto qeliza janė tė pėrbėra nga komponente identike, por pavarėsisht nga kjo, secila prej tyre kryen detyra tė ndryshme. Pėr shembull, qelizat e muskujve tė kofshės janė nė fomėn e njė litari tė gėrshetuar nė mėnyrė tė tillė qė ju tė mund tė ecni dhe tė vraponi. Nė sajė tė strukturės qė kanė, muskujt e krahėve dhe tė kėmbėve tuaja nuk kėputen nga tėrheqja e tepėrt kur ju jeni duke luajtur me top. Pėrsa i pėrket formės qelizat tuaja tė gjakut kanė formė tė rrumbullakėt, detyra e tyre pėr tė transportuar oksigjen, qė kėrkohet nga trupi juaj, realizohet nėpėrmjet enėve tė gjakut. Falė formės sė tyre, ato mund tė rrjedhin me lehtėsi pėrmes enėve tė gjakut sė bashku me oksigjenin qė ato mbartin.

Nga ana tjetėr, qelizat e lėkurės, janė kapur fort me njėra tjetrėn dhe tė rradhitura ngushtė nė njė vijė tė drejtė. Kėshtu qė lėkura juaj ėshtė e papėrshkueshme nga mikrobet dhe uji.


Kabllot që shihen më sipër janë ndërtuar nga ekspertë të cilët janë specializuar në këtë detyrë, pra që secili nga këto kabllo është produkt i një proçesi projektimi.

Dhe kėshtu me rradhė, tė gjitha qelizat e tjera po ashtu kanė forma saktėsisht ideale, qė janė tė pėrshtatshme pėr tė kryer detyrat e tyre. Megjithatė, ėshtė e sigurtė qė kėto qeliza nuk e fituan formėn qė ato kanė nga rastėsia. Le tė marrim pėr shembull kompjuterat, automjetet ose aeroplanėt. Dikush i projektoi format dhe sistemet e nevojshme pėr funksionimin e secilės prej kėtyre pajisjeve. Detajet mė tė imta janė planifikuar dhe janė marrė nė konsideratė nga inxhinierėt teknologė tė kompanive prodhuese tė kėtyre pajisjeve. Automjetet janė prodhuar nė mėnyrė tė tillė qė tė sigurojnė njė udhėtim tė sigurtė dhe tė rehatshėm, televizorėt janė prodhuar nė mėnyrė tė tillė qė tė transmetojnė tinguj dhe imazhe vizuale tė njė cilėsie tė lartė pėr shikuesit. Tė njėjtėn gjė mund tė themi jo vetėm pėr pajisjet teknologjike, por pėr ēdo objekt qė ne pėrdorim nė jetėn tonė. Tryezat, karriget, ndėrtesat ku ju jetoni, lapsat qė ju pėrdorni, mjetet e ngėnies si lugėt dhe pirunjtė e kuzhinės tuaj... secila prej kėtyre ėshtė rezultat i njė projektimi. Secila prej tyre ėshtė planifikuar nė mėnyrė tė detajuar, dhe asgjė nuk ka ardhur nė ekzistencė nga rastėsia. Ashtu siē edhe e dini, nė mėnyrė qė njė projektim dhe njė produkt tė vijė nė ekzistencė, nevojitet tė ekzistojė njė burim inteligjence.

Tani le t'i kthehemi qelizave tė trupit tonė. Qelizat tona kanė funksione dhe planifikim shumė mė tė avancuar se sa njė televizor apo ēdo pajisje tjetėr teknologjike. Pėr mė tepėr, kėto njėsi strukturore, tė cilat zotėrojnė veēori tė jashtėzakonshme, janė tė gjalla. Ashtu siē e kemi pėrmendur edhe mė parė, shkencėtarėt akoma nuk e kanė zbuluar plotėsisht sistemin e mahnitshėm tė kėtyre njėsive tė vogla.

Ju ndoshta po pyesni veten, qė a nuk jeni ju, pjesė e njė projektimi tė tillė, tė cilin mendja njerėzore akoma nuk ka mundur ta zbulojė plotėsisht, qė erdhėt nė ekzistencė brenda kėsaj hapėsire kaq tė vogėl (qelizės)?

1-2: Çdo substancë e huaj ndalohet për t’u inspektuar në portat hyrëse të qelizës.
3: Brendësia e një qelize është e ngjashme me një fabrikë të zhurmshme.
4: Në qendër të qelizës ndodhet bërthama e saj, e cila shërben si një qendër përpunimi të dhënash.
5: Qeliza ka gjithashtu një vend që funksionon si një rafineri

Kjo na tregon neve qė qelizat tona janė planifikuar dhe krijuar nga njė qėnie me inteligjencė superiore. Poseduesi i kėsaj inteligjence ėshtė Allahu, i Cili na krijoi nė mėnyrė tė pėrkryer deri nė detajin mė tė hollė.