|
NJĖ
FABRIKĖ GJIGANDE QĖ NUK SHIHET ME SY TĖ LIRĖ: QELIZA
Ashtu
siē e pėrmendėm edhe nė fillim tė librit, trupat tanė pėrbėhen
nga triljona qeliza. Ky numėr nuk duhet tė kalohet pa u
vėnė re. Nė tė vėrtetė njė triljon ėshtė njė numėr jashtzakonisht
mjaft i madh. Trupi i njė njeriu tė rritur pėrmban rreth
100 triljon qeliza. Por nė sajė tė faktit qė kėto qeliza
janė shumė tė vogla, trupat tanė nuk kanė pėrmasa gjigande.
Do tė sjellim njė shembull pėr t'ju ndihmuar tė kuptoni
mė mirė se sa tė vogla janė qelizat. Po tė marrim dhe tė
bashkojmė njė miljon qeliza sė bashku, ato nuk zėnė mė shumė
vend seē zė njė majė gjilpėre. Megjithatė pavarėsisht nga
vogėlsia e saj, struktura e qelizės akoma nuk ėshtė kuptuar
plotėsisht. Shkencėtarėt akoma vazhdojnė kėrkimet e tyre
pėr tė kuptuar sistemet qė ka njė qelizė.
Qeliza e parė qė ju formoi juve, filloi tė
krijohej nė barkun e nėnave tuaja nga bashkimi i dy qelizave,
njėra e ēliruar nga trupi i nėnės tuaj dhe tjetra nga trupi
i babait tuaj. Kjo qelizė vazhdoi tė ndahej dhe dikur mė
vonė u bė njė copė mishi. Mė pas, ndėrsa ato qeliza qė formuan
kėtė copė mishi vazhduan tė ndahen, duke formuar qeliza
tė reja, trupi juaj pak e nga pak filloi tė marrė formė.

Qeliza që ndahen dhe shumohen siç mund
të shihet në figurën më lart më
pas dallohen dhe diferencohen në qindra tipe
të ndryshme qelizash, disa prej të cilave
tregohen më poshtë.
|
Ēdo qelizė e re mori njė formė tjetėr. Ndėrsa
disa prej tyre u bėnė qeliza gjaku, disa u bėnė qeliza kockore
dhe akoma disa tė tjera u bėnė qeliza nervore. Nė trupin
tonė ndodhen 200 tipe tė ndryshme qelizash. Nė fakt, tė
gjitha kėto qeliza janė tė pėrbėra nga komponente identike,
por pavarėsisht nga kjo, secila prej tyre kryen detyra tė
ndryshme. Pėr shembull, qelizat e muskujve tė kofshės janė
nė fomėn e njė litari tė gėrshetuar nė mėnyrė tė tillė qė
ju tė mund tė ecni dhe tė vraponi. Nė sajė tė strukturės
qė kanė, muskujt e krahėve dhe tė kėmbėve tuaja nuk kėputen
nga tėrheqja e tepėrt kur ju jeni duke luajtur me top. Pėrsa
i pėrket formės qelizat tuaja tė gjakut kanė formė tė rrumbullakėt,
detyra e tyre pėr tė transportuar oksigjen, qė kėrkohet
nga trupi juaj, realizohet nėpėrmjet enėve tė gjakut. Falė
formės sė tyre, ato mund tė rrjedhin me lehtėsi pėrmes enėve
tė gjakut sė bashku me oksigjenin qė ato mbartin.
Nga ana tjetėr, qelizat e lėkurės, janė kapur
fort me njėra tjetrėn dhe tė rradhitura ngushtė nė njė vijė
tė drejtė. Kėshtu qė lėkura juaj ėshtė e papėrshkueshme
nga mikrobet dhe uji.
| 
Kabllot që shihen më
sipër janë ndërtuar nga ekspertë
të cilët janë specializuar në
këtë detyrë, pra që secili nga
këto kabllo është produkt i një
proçesi projektimi. |
Dhe kėshtu me rradhė, tė gjitha qelizat e
tjera po ashtu kanė forma saktėsisht ideale, qė janė tė
pėrshtatshme pėr tė kryer detyrat e tyre. Megjithatė, ėshtė
e sigurtė qė kėto qeliza nuk e fituan formėn qė ato kanė
nga rastėsia. Le tė marrim pėr shembull kompjuterat, automjetet
ose aeroplanėt. Dikush i projektoi format dhe sistemet e
nevojshme pėr funksionimin e secilės prej kėtyre pajisjeve.
Detajet mė tė imta janė planifikuar dhe janė marrė nė konsideratė
nga inxhinierėt teknologė tė kompanive prodhuese tė kėtyre
pajisjeve. Automjetet janė prodhuar nė mėnyrė tė tillė qė
tė sigurojnė njė udhėtim tė sigurtė dhe tė rehatshėm, televizorėt
janė prodhuar nė mėnyrė tė tillė qė tė transmetojnė tinguj
dhe imazhe vizuale tė njė cilėsie tė lartė pėr shikuesit.
Tė njėjtėn gjė mund tė themi jo vetėm pėr pajisjet teknologjike,
por pėr ēdo objekt qė ne pėrdorim nė jetėn tonė. Tryezat,
karriget, ndėrtesat ku ju jetoni, lapsat qė ju pėrdorni,
mjetet e ngėnies si lugėt dhe pirunjtė e kuzhinės tuaj...
secila prej kėtyre ėshtė rezultat i njė projektimi. Secila
prej tyre ėshtė planifikuar nė mėnyrė tė detajuar, dhe asgjė
nuk ka ardhur nė ekzistencė nga rastėsia. Ashtu siē edhe
e dini, nė mėnyrė qė njė projektim dhe njė produkt tė vijė
nė ekzistencė, nevojitet tė ekzistojė njė burim inteligjence.
Tani le t'i kthehemi qelizave tė trupit tonė.
Qelizat tona kanė funksione dhe planifikim shumė mė tė avancuar
se sa njė televizor apo ēdo pajisje tjetėr teknologjike.
Pėr mė tepėr, kėto njėsi strukturore, tė cilat zotėrojnė
veēori tė jashtėzakonshme, janė tė gjalla. Ashtu siē e kemi
pėrmendur edhe mė parė, shkencėtarėt akoma nuk e kanė zbuluar
plotėsisht sistemin e mahnitshėm tė kėtyre njėsive tė vogla.
Ju ndoshta po pyesni veten, qė a nuk jeni
ju, pjesė e njė projektimi tė tillė, tė cilin mendja njerėzore
akoma nuk ka mundur ta zbulojė plotėsisht, qė erdhėt nė
ekzistencė brenda kėsaj hapėsire kaq tė vogėl (qelizės)?
| 
1-2: Çdo
substancë e huaj ndalohet për t’u
inspektuar në portat hyrëse të qelizës.
3: Brendësia e një qelize është
e ngjashme me një fabrikë të zhurmshme.
4: Në qendër të qelizës ndodhet
bërthama e saj, e cila shërben si një
qendër përpunimi të dhënash.
5: Qeliza ka gjithashtu një vend që funksionon
si një rafineri
|
Kjo na tregon neve qė qelizat tona janė planifikuar
dhe krijuar nga njė qėnie me inteligjencė superiore. Poseduesi
i kėsaj inteligjence ėshtė Allahu, i Cili na krijoi nė mėnyrė
tė pėrkryer deri nė detajin mė tė hollė.
|