Faqja kryesore Rreth kėsaj faqe Kontakt
KUR'ANI PRIN RRUGEN DREJT SHKENCES - Harun Yahya
KUR'ANI PRIN RRUGEN DREJT SHKENCES
   

 


FEJA NDIHMON NĖ ORIENTIMIN E DREJTE TE SHKENCES

Shkenca bėn tė mundur hetimin e botės materiale nė tė cilėn jetojmė nėpėrmjet vėzhgimeve dhe eksperimenteve. Gjatė kėtij hetimi shkenca arrin nė konkluzione tė shumta tė bazuara mbi informacionin e mbledhur nga kėto vėzhgime dhe eksperimente. Pėrveē kėsaj, ēdo degė e shkencės gjithashtu ka norma tė caktuara tė cilat merren si tė vėrteta ose pranohen pa u vėrtetuar. Nė literaturėn shkencore, kjo bashkėsi normash quhet "paradigmė".

Tė japim njė paraqitje tė shpejtė tė "etapave" tė kėrkimit shkencor. Siē dihet, hapi i parė nė kėrkimin shkencor ėshtė formulimi i njė hipoteze. Si fillim, shkencėtarėt duhet tė formojnė njė "hipotezė, pėr temėn e kėrkimit tė tyre. Mė pas, kjo hipotezė testohet nėpėrmjet eksperimenteve shkencore. Nė qoftė sė vėzhgimet dhe eksperimentet e vėrtetojnė hipotezėn, ajo quhet njė "parim i pėrcaktuar" ose "ligj". Nė qoftė se hipoteza nuk vėrtetohet, atėherė testohen hipoteza tė tjera dhe kėshtu procesi rifillon.

Formulimi i hipotezes, qė ėshtė hapi i parė i procesit, shpesh varet nga pikėpamja bazė e shkencėtarit. Pėr shembull, shkencėtarėt, nėn njė pikėpamje tė gabuar, mund tė bazojnė punėn e tyre mbi hipotezėn qė "lėnda ka prirje tė vetė-organizohet pa ndėrhyrjen e njė vepruesi tė ndėrgjegjshėm". Mė pas, ata do mund tė kalonin vite tė tėra kėrkimesh pėr tė verifikuar atė hipotezė. Por, meqė lėnda nuk e ka atė aftėsi, tė gjitha kėto pėrpjekje do dėshtojnė. Mė tepėr akoma, nėse shkencėtarėt janė tej mase kokėfortė rreth hipotezės sė tyre, kėrkimi mund tė zgjasė pėr vite tė tėra madje pėr breza tė tėrė. Rezultati pėrfundimtar do tė ishte njė shpenzim shumė i madh kohe dhe burimesh.

Megjithatė, po tė ishte kjo ide "ėshtė e pamundur qė lėnda tė vetė-organizohet pa plan tė ndėrgjegjshėm" pika supozuese, ai kėrkim shkencor do tė kishte ndjekur njė rrjedhė mė produktive dhe mė tė shpejtė.

Kjo ēėshtje, qė ėshtė pra pėrcaktimi i duhur i hipotezės, kėrkon njė burim krejt tė ndryshėm nga tė dhėnat e thjeshta shkencore. Gjetja e duhur e kėtij burimi ėshtė kritike pasi, siē e shpjeguam dhe nė shembullin e mėparshėm, njė gabim i tillė mund t'i kushtojė botės sė shkencės vite, dekada madje dhe shekuj.

Burimi i shumėkėrkuar ėshtė zbulesa e Zotit ndaj njerėzimit. Zoti ėshtė Krijuesi i universit, botės dhe gjallesave dhe si rrjedhim, njohuria mė e saktė dhe e padiskutueshme rreth ketyre temave rrjedh prej Tij. Zoti na ka zbuluar informacione tė rėndėsishme rreth tyre nė Kuran. Mė kryesoret prej tyre janė:

1- Zoti e krijoi universin nga asgjėja. Ēdogjė ėshtė krijuar pėr njė arsye tė caktuar. Si rrjedhim, nuk ka njė kaos ngjarjesh tė rastėsishme nė natyrė apo nė univers, por njė rregull tė pėrkryer tė krijuar me njė ndėrtim inteligjent.

2- Universi material, pėr mė tepėr Toka nė tė cilėn jetojmė, ėshtė ndėrtuar posaēėrisht pėr tė mbajtur racėn njerėzore. Ka njė arsye tė caktuar, nė lėvizjen e yjeve dhe planeteve, nė orientimet gjeografike dhe nė vetitė e ujit apo atmosferės, qė e bėn tė mundur jetėn njerėzore.

3- Zoti i krijoi tė gjitha gjallesat. Pėr mė tepėr, kėto krijesa veprojnė tė frymėzuara nga Zoti, siē citohet dhe nė Kur'an nė shembullin me bletėn nė vargun qė fillon me, "Zoti yt frymėzoi bletėn…" (Sure en-Nahl: 68).

Kėto janė tė vėrteta absolute tė cilat na janė komunikuar nga Zoti nė Kur'an. Njė afrim drejt shkencės i bazuar nė kėto fakte do tė ēonte padyshim nė pėrparim tė dukshėm dhe do t'i shėrbente njerėzimit nė mėnyrėn mė tė dobishme. Mbi kėtė gjejmė shembuj tė shumtė nė histori. Vetėm me vendosjen e shkencės nė pikėmbėshtetjen e duhur, shkencėtarėt Muslimanė, tė cilėt atėherė po ndihmonin nė pėrparimin e qytetėrimeve mė tė mėdha nė botė, kontribuan nė arritjet kryesore tė shekujve tė 9-tė dhe 10-tė. Nė Perėndim pionerėt e tė gjitha fushave tė shkencės, nga fizika tek kimia, astronomia, biologjia apo paleontologjia, ishin njerėz tė lartė tė shkencės qė besonin nė Zot dhe tė cilėt kėrkimet e tyre i kryenin pėr tė eksploruar ēfarė Ai krijoi.

Ajnshtajni gjithashtu pranonte se shkencėtarėt duhet tė bazohen nė burimet fetare nė zhvillimin e objektivave tė tyre: Edhe pse feja ėshtė ajo qė pėrcakton qėllimin, ajo ka mėsuar nga shkenca, nė kuptimin mė tė gjerė tė fjalės, se cilat mėnyra do kontribuonin nė arritjen e qėllimit qė ajo ka caktuar. Por shkenca mund tė krijohet vetėm nga ata qė janė tė mbushur me frymėzim drejt tė vėrtetės dhe kuptimit. Ky burim ndjenjash lind nga sfera e fesė… Nuk mund ta pėrfytyroj dot njė shkencėtar tė vėrtetė pa kėtė besim tė thellė.11

Megjithatė, qė nga mesi i shek. tė 19-tė, komuniteti shkencor ėshtė ndarė nga ky burim hyjnor dhe ėshtė futur nėn influencėn e filozofisė materialiste.

Materializmi, njė ide qė fillon qė nga Grekėt antikė, pranon ekzistencėn absolute tė lėndės dhe mohon ekzistencėn e Zotit. Kjo pikėpamje materialiste gradualisht u fut nė komunitetin shkencor dhe duke filluar nga mesi i shek. tė 19-tė njė pjesė e konsiderueshme e vėzhgimit shkencor filloi ta mbėshtesė atė. Nga ky shkak u formuluan dhe shumė teori si "modeli i universit tė pafund" qė sugjeronte se universi ekziston pėr njė kohė infinite, teoria e evolucionit tė Darvinit qė thotė se jeta ėshtė rezultat i rastėsive, apo pikėpamjet e Frojdit qė mendja njerėzore pėrbėhet vetėm nga truri.

Sot, duke parė tė kaluarėn, ne shohim se pohimet e materializmit ishin vetėm njė humbje kohe pėr shkencėn. Pėr dekada, njė numėr i madh shkencėtarėsh kanė shpenzuar pėrpjekjet e tyre pėr tė provuar secilėn nga kėto pohime por rezultatet gjithmonė ishin negative. Zbulimet konfirmuan shpalljet e Kur'anit - atė qė universi ishte krijuar nga asgjėja, se ėshtė i pėrshtatshėm pėr racėn njerėzore dhe se ėshtė e pamundur qė jeta tė vijė vetė dhe tė evoluojė rastėsisht.

Tani lė tė konsiderojmė kėto fakte njė nga njė.

Humbjet qė i ka shkaktuar shkencės obsesioni materialist pėr "Universin e Pafund"

Deri nė fillim tė shek. tė 20-tė, opinioni konvencional i komunitetit shkencor, i cili atė kohė ishte nėn influencėn e materialistėve, ishte se universi kishte pėrmasa tė pafundme dhe se ekzistonte dhe do tė ekzistojė nė pafundėsi. Sipas kėtij kėndvėshtrimi, i quajtur "modeli statik i universit", universi nuk kishte as fillim dhe as fund pra ishte thjesht njė konglomerat i pakufizuar lėnde. Mohimi i faktit qė universi ėshtė krijuar pėrbėnte themelet e filozofisė materialiste.

Shkencėtarėt qė ndoqėn qėllime tė kota i shkaktuan shkencės humbje tė mėdha.

Shumė shkencėtarė qė pėrqafuan materializmin, plotėsisht apo pjesėrisht, e vendosėn modelin e "universit infinit" si bazė e kėrkimeve tė tyre shkencore. Si rrjedhim, tė gjitha kėrkimet nė astronomi dhe fizikė vareshin nga hipoteza se lėnda ekzistonte prej njė kohe pambarimisht tė gjatė. Pėr njė kohė, shumė shkencėtarė punuan dhe u munduan mė kot, pasi shkenca shpejt e hodhi poshtė atė keqkuptim.


Me teleskopin e tij gjigand, Habėll zbuloi se yjet po largoheshin jo vetėm nga ne por edhe nga njeri-tjetri.

Shkencėtari belg, Zhorzh Lemčtrė ishte i pari qė dalloi pasaktėsinė e modelit tė "universit infinit" dhe postuloi njė alternativė shkencore pėr tė. Duke u bazuar nė llogaritje tė shkencėtarit rus Aleksandėr Fridman, Lemčtrė deklaroi se universi nė fakt kishte njė fillim dhe se ai po zgjerohej qė nga ai moment fillestar. Ai gjithashtu hodhi idenė se mund tė gjendeshin mbetjet e rrezatimit nga ai moment fillestar.

Kėtu duhet theksuar se Zhorzh Lemčtrė ishte gjithashtu prift. Lemčtrė besonte fort se "universi ishte krijuar nga Zoti prej asgjėje". Prandaj, afrimi i tij me shkencėn ishte krejt i ndryshėm nga ai i materialistėve.

Vitet qė pasuan konfirmuan saktėsinė e supozimit tė hedhur nga Lemčtrė. Sė pari, astronomi amerikan Edvin Habėll zbuloi me anė tė teleskopit tė tij gjigand se yjet po largoheshin si nga ne ashtu dhe nga njeri-tjetri. Kjo do tė thoshte se universi po zgjerohej dhe si rrjedhim nuk ishte statik siē pretendonin materialistėt.

Nė fakt, mė herėt akoma Albert Ajnshtajn e kishte llogaritur teorikisht se universi nuk mund tė ishte statik. Megjithatė, ai e la mėnjanė teorinė thjesht sepse llogaritjet e tij nuk pėrputheshin me modelin shumė tė njohur tė universit statik tė asaj kohe. Edhe njė shkencėtar si ai, i konsideruar si gjeniu mė i madh i shekullit, frikėsohej nga dogmatizmi i pikėpamjes materialiste, duke zgjedhur kėshtu tė mos e tregonte zbulimin e tij. Mė vonė, Ajnshtajni pohoi se ajo zgjedhje ishte 'gabimi mė i madh i karrierės sė tij'.

Kemi njė tė vėrtetė tjetėr tė rėndėsishme qė sjell fakti i zgjerimit tė universit: nėse universi bėhet mė i madh me kalimin e kohės, atėherė po tė kthehemi pas nė kohė ai do ishte mė i vogėl dhe nėse shkojmė akoma mė shumė shohim se ēdogjė do tė mblidhej dhe do tė konvergjonte nė njė pikė tė vetme. Llogaritjet treguan se kjo pikė e vetme duhet tė kishte vėllim zero. Universi jonė lindi si rezultat i shpėrthimit tė kėsaj pike, shpėrthim ky i cili quhet "Big Beng".

Nė fakt, emėrtimi i kėsaj pike shpėrthyese me vėllim zero s'ėshtė gjė tjetėr veēse njė shprehje teorike. Shprehja e vėllimit zero thjesht tregon "asgjėnė". Krejt universi u krijua pra nga "asgjėja".

Teoria e Big Beng-ut demonstroi qartėsisht se universi u krijua nga asgjėja. Megjithatė, nevojiteshin fakte tė tjera shkencore qė teoria tė pranohej gjerėsisht. Nė 1948, Xhorxh Gamov propozoi qė, nėse universi ishte krijuar nė njė shpėrthim tė menjėhershėm kataklizmik, si pranonte Lemčtrė, duhet tė kishte njė sasi tė caktuar rrezatimi si pasojė e atij shpėrthimi dhe se ky rrezatim duhet tė ishte uniform nė tė gjithė universin.

Po afrohej konfirmimi shkencor i postulatės sė Gamovit. Nė 1965, dy zbulues tė quajtur Arno Penzias dhe Robert Uilson zbuluan mbetjet e atij rrezatimi. I quajtur "rrezatim i sfondit kozmik", ai nuk ishte i lokalizuar por i shpėrndarė njėtrajtėsisht nė univers. Shpejt u kuptua se ky rrezatim ishte jehona e Big Beng-ut qė akoma ushtonte nga momentet e para tė atij shpėrthimi tė madh. Penzias dhe Uilson morėn ēmimin Nobel pėr zbulimin e tyre.


Satelitit COBE iu desh shumė pak kohė pėr tė gjetur provat qė vėrtetojnė hipotezėn e Big-Bengut.

Nė 1989, NASA, Administrata Kombėtare e Aeronautikės dhe Hapsirės, lėshoi satelitin COBE nė hapsirė pėr arsye kėrkimore tė rrezatimit tė sfondit kozmik. Brenda pak minutave, skanerat sensitivė tė satelitit konfirmuan matjet e Penzias dhe Uilson.

Zbulimi i fakteve qė konfirmonin krijimin e universit nga asgjėja sipas Big Bengut, bėri qė shkencėtarėt materialistė tė ngelnin gojėhapur. Ata ishin dėshmitarė tė rrėzimit tė kėrkimeve tė tyre tė gjera, hipotezave dhe teorive tė paverifikuara ende, njėra pas tjetrės. Filozofi i shquar ateist Antoni Flju dha kėto komente rreth situatės:

Dihet, rrėfimi ėshtė qetėsim i shpirtit. Prandaj po filloj tė rrėfej se ateisti ėshtė i zėnė ngushtė nga aprovimet kozmologjike tė kohėve tė fundit. Pasi, duket se kozmologėt po arrijnė njė provė shkencore tė asaj qė, Shėn Tomasi mendoi qė nuk mund tė provohet kurrė filozofikisht; pra, se universi ka njė fillim. Pėr sa kohė qė universi mendohet si jo vetėm i pafund por gjithashtu i pafillim, atėherė mbetet se ekzistenca e tij e paarsyeshme dhe tė gjitha vetitė e tij mė kryesore duhet tė pranohen si baza shpjeguese. Edhe pse besoj se ėshtė akoma e saktė, ėshtė padyshim jo e lehtė apo e rehatshme tė mbash kėtė pozicion pėrballė historisė sė Big Bengut. 12

Siē e qartėson dhe shembulli i mėsipėrm, nėse dikush ėshtė verbėrisht i pėrkushtuar ndaj materializmit, ai kundėrshton tė pranojė ndonjė dėshmi qė thotė tė kundėrtėn. Edhe pse ai e pranon faktin pėrsėri nuk e kompromenton pėrfshirjen e tij nė materializėm.

Nga ana tjetėr, shumė shkencėtarė, qė nuk i zgjidhnin ēėshtjet duke mohuar Ekzistencėn e Zotit, sot pranojnė se Zoti, i Gjithėfuqishmi, krijoi universin. Njė shembull i tillė ėshtė shkencėtari amerikan Uilliam Lein Kreig, i cili njihet pėr kėrkimet e tij mbi Big Bengun:


Universi u krijua nė sajė tė shpėrthimit tė njė mase tė vetme pikėsore me vėllim zero. Ky shpėrthim, i quajtur Big-Beng, vėrtetoi me bindje tė plotė se universi ishte krijuar nga asgjėja dhe rrėzoi pėrfundimisht pohimin e materialistėve pėr universin e pafund.

Nė fakt, nga vėrtetėsia e parimit ex nihilo nihil fit (asgjėja lind nga asgjėja), rrjedh se teoria e Big Bengut kėrkon njė shkak mbinatyror. Meqė veēantia kozmologjike fillestare pėrfaqėson kulmin e trajektores hapsirė-kohė, nuk mund tė ketė pasur njė shkak fizik tė Big Bengut. Madje, shkaku duhet tė tejkalojė kohėn dhe hapsirėn fizike; duhet tė jetė i pavarur nga universi dhe paimagjinueshmėrisht i fuqishėm. Pėr mė tepėr, ky shkak duhet tė jetė njė qėnie vetjake, e pasur me dėshirėn e lirė… Prandaj, shkaku i origjinės sė universit duhet tė jetė njė Krijues vetjak, i cili njė kohė tė fundme mė parė mundėsoi ekzistencėn e universit me vullnetin e tij tė lirė.13

Njė pėrfundim tjetėr i rėndėsishėm qė rrjedh nga teoria e Big Bengut ėshtė se, siē e pėrmendėm dhe mė parė, njė afrim shkencor i bazuar nė dije hyjnore do tė jetė shumė e suksesshme nė zbulimin e mistereve tė universit. Shkencėtarėt qė dolėn nga filozofia materialiste dhe vunė pėrpara modelin e "universit infinit", nuk ishin nė gjendje ta vėrtetonin atė, pavarėsisht nga pėrpjekjet e tyre maksimale. Megjithatė, teoria e Big Bengut ,qė zhvilloi Zhorzh Lemčtrė dhe qė bazohej nė burime hyjnore, ndihmoi nė pėrparimin shkencor dhe zbulimin e origjinės sė vėrtetė tė universit.

Kur shikojmė historinė e shkencės sė shekullit tė 20-tė, shohim se ndodhi tė ngjashme ka pasur dhe nė fusha tė tjera.

Humbjet qė i shkaktoi shkencės thėnia "Nuk ka modelim nė natyrė"

Materialistėt jo vetėm qė propozuan se universi ekzistoi qė nga pafundėsia, por gjithashtu thanė se nuk ka modelim apo qėllim nė univers. Ata diskutonin se i gjithė ekuilibri, harmonia dhe rregulli nė univers janė tė rastėsishėm. Kjo thėnie, qė dominoi botėn e shkencės duke filluar nga gjysma e dytė tė shek. tė 19-tė, vendosi dhe rrjedhėn e mėposhtme tė vėzhgimit shkencor.

Pėr shembull, shkencėtarė tė caktuar vunė para njė supozim tė quajtur "teoria e kaosit" pėr tė treguar se nuk ka pėrcaktim nė univers. Sipas kėsaj teorie, rregulli mund tė formohej spontanisht nga kaosi dhe u kryen njė numėr i konsiderueshėm studimesh shkencore pėr tė mbėshtetur kėtė thėnie. Llogaritjet matematike, studimet nė fizikėn teorike, provat fizike dhe eksperimentet kimike, tė gjitha kėto u kryen pėr t'i dhėnė njė pėrgjigje pyetjes: "si mund tė tregojmė se universi ėshtė produkt i njė kaosi?"

Ēdo zbulim i ri mė pas mohonte kaosin dhe teorinė e rastėsive, duke treguar se ka njė projektim vigan nė univers. Kėrkimet e kryera qė nga viti 1960 provuan se tė gjithė ekuilibrat fizikė nė univers janė planifikuar nė mėnyrė tė tillė qė tė bėhet e mundur jeta. Me vazhdimin e kėrkimeve u zbulua se secili pre ligjeve tė fizikės, kimisė dhe bioligjisė, rreth forcave fondamentale si graviteti dhe elektromagnetizmi, rreth detajeve tė strukturės sė atomit dhe elementeve tė universit, ishin vendosur nė mėnyrė tė saktė pėr tė bėrė tė mundur ekzistencėn e jetės njerėzore. Shkencėtarėt i referohen kėtij pėrcaktimi tė mahnitshėm si "Parimi Njerėzor". Ky ėshtė parimi me anė tė sė cilit ēdo detaj nė univers ėshtė rregulluar nė mėnyrė tė kujdesshme pėr tė mundėsuar jetėn njerėzore.

Vetėm njė person shumė inteligjent mund tė rindėrtojė pjesėzat e shpėrndara tė figurės sė Albert Ajnshtajn tė parė kėtu. Atėherė ėshtė e sigurtė se, sisteme shumė mė tė sofistikuar dhe tė pėrsosur se ky nė univers, janė modeluar nga Zoti, i Cili ka dije dhe urtėsi tė pafund.

Me kėto zbulime, thėnia formale e imponuar nė komunitetin shkencor nga filozofia materialiste, ku "universi ėshtė njė grumbull lėnde pa kuptim dhe arsye qė punon nė pėrputhje me rastėsinė", u shfaq si njė falsitet joshkencor. Biologu i shquar molekular Majkėll Denton bėn komentet e mėposhtme nė librin e tij , Fati i Natyrės:Si Ligjet e Biologjisė Zbulojnė Qėllimin nė Univers:


Ashtu si ideologjia raciste i solli shkatėrrim njerėzimit duke e ēuar drejt Luftės II Botėrore, ashtu dhe ideologjia materialiste e zvarriti botėn e shkencės nė errėsirė.

Pamja e re qė ėshtė shfaqur nė astronominė e shek tė 20-tė paraqet njė sfidė dramatike ndaj supozimit qė mbijetoi brenda qarqeve shkencore gjatė pjesės mė tė madhe tė katėr shekujve tė fundit: se jeta ėshtė njė fenomen tėrėsisht periferik dhe aksidental nė skenėn kozmike… Prova e ofruar nga kozmologjia dhe fizika moderne ėshtė saktėsisht lloji i provės qė teologėt natyralė po kėrkonin nė shekullin e 17-tė por qė nuk e gjetėn nė shkencėn e kohės sė tyre.14

"Teologėt natyralė" tė pėrmendur mė lart janė shkencėtarėt besimtarė tė devotė tė shekullit tė 17-tė dhe 18-tė, qė u pėrpoqėn pėr tė rrėzuar ateizmin mbi baza shkencore, dhe si rrjedhim tė provonin ekzistencėn e Zotit. Megjithatė, siē thuhet mė lart, grada e ulėt e njohurisė shkencore nė atė kohė nuk i lejonte tė provonin ato tė vėrteta qė perceptonin dhe materializmi, duke qenė i mbėshtetur nga i njėjti nivel primitiv i shkencės, u bė mė autoritativ nė botėn shkencore. Shkenca e shekullit tė 20-tė e ka kaluar atė etapė dhe ka nė dorė provat pėrfundimtare se universi u krijua nga Zoti.

Kėtu, pika kryesore pėr tu konsideruar ėshtė sasia e jashtėzakonshme e kohės qė kaloi mbi studime pėr tė provuar zhgėnjimin e materialistėve sipas tė cilėve "nuk ka arsye dhe pėrcaktim nė univers". Tė gjitha kėto teori, formula, studime nė fizikėn teorike, ekuacione matematike, etj, provuan se ishin pėrpjekje tė pavlera tė ēuara dėm. Ashtu si shkatėrrimet e ideologjisė raciste e ēuan njerėzimin drejt Luftės sė Dytė Botėrore, ashtu edhe ideologjia materialiste e tėrhoqi pa qenė nevoja botėn e shkencės nė errėsirė.

N.q.s komuniteti shkencor i bazon pėrpjekjet e tij, jo mbi moskuptimin e materializmit por mbi realitetin se universi u krijua nga Zoti, kėrkimet shkencore do tė kishin marrė rrjedhėn e duhur.

Humbjet qė i kanė shkaktuar shkencės pėrpjekjet e pashpresa pėr tė provuar Teorinė e Evolucionit

Shembulli mė i spikatur i orientimit jo tė duhur tė shkencės ėshtė teoria evolucionare e Darvinit. E vendosur nė kalendarin e studimeve shkencore 140 vjet mė parė, kjo teori ėshtė aktualisht falsiteti mė i madh i kryer nė historinė e shkencės.

Teoria e evoluconit shpjegon se jeta erdhi si rezultat i konfigurimit tė rashtėsishėm tė lėndės sė pajetė. Po kjo teori mė tutje thotė se organizmat e krijuar rastėsisht evoluan pėrsėri duke dhėnė kėshtu krijesa tė tjera. Pėr njė shekull e gjysėm, nė qendėr tė vėmendjes ishte pėrpjekja pėr tė gjetur justifikim shkencor pėr kėtė skenar, rezultatet e tė cilit pėr ironi, provuan vetėm tė kundėrtėn. Provat shkencore treguan se evolucioni nuk ndodhi kurrė, se mundėsia e transformimit gradual nga njė specie tek tjetra ėshtė jashtė diskutimit dhe se tė gjitha gjallesat u krijuan veē e veē dhe nė formėn qė kanė.

Pavarėsisht, evolucionistėt vazhdojnė tė kryejnė studime dhe eksperimente tė pafundme, shkruajnė vėllime tė tėrė librash tė mbushura me asgjė tjetėr veēse me falsitete dhe gabime, ngrejnė institucione, mbajnė konferenca dhe transmėtojnė programe televizivė pėr tė provuar evolucionin. Eksplorimi i qindra shkencėtarėve dhe sasitė e pallogaritshme tė parave dhe burimeve pėr njė ēėshtje tė paprovuar ka qenė padyshim njė dėmtim serioz pėr njerėzimin. Sikur kėto burime tė drejtoheshin nė mėnyrėn e duhur, nuk do tė ndodhnin humbje tė tilla, por do mund tė bėheshin hapa tė mėdhenj pėrpara dhe do fitoheshin rezultate pozitive nė shumė fusha tė studimit shkencor.

Nga ana tjetėr, shumė shkencėtarė dhe mendimtarė kanė kuptuar se ē'moskuptim i rėndė ka qenė teoria e evolucionit. Filozofi britanik Malkolm Magerixh, pėr shembull, komenton kėshtu:

Personalisht jam bindur se teoria e evolucionit, sidomos zgjerimi qė ajo ka pėsuar, do tė jetė njė nga shakatė mė tė mėdha nė librat e historisė nė tė ardhmen. Pasardhėsit tanė do mrekullohen se si njė hipotezė aq e dyshimtė dhe e paqėndrueshme tė jetė pranuar me njė besnikėri aq tė habitshme.15

Shkencėtari skandinav Soren Lovtrup nė shėnimet e tij nė librin Darvinizmi, Refuzimi i njė Miti: shkruan:

Supozoj se askush nuk e mohon qė ėshtė fatkeqėsi e madhe nėse njė degė e tėrė e shkencės tė jetė e varur nga njė teori e rremė. Por kjo ka ndodhur me biologjinė: ka kohė tashmė qė njerėzit diskutojnė problemet evolucionare me njė fjalor tė veēantė 'Darvinian' si 'pėrshtatje', 'presion i seleksionimit', 'seleksionim natyror', etj, duke besuar se ndihmojnė nė shpjegimin e ngjarjeve natyrore. E kanė gabim… Unė besoj se njė ditė miti Darvinian do renditet ndėr mashtrimet mė tė mėdha tė historisė sė shkencės.16

Edhe shumė shkencėtarė e kanė kuptuar se teoria qė ata mbrojnė nuk pėrballet dot me faktet dhe nuk janė tė qetė mbi kėtė. "Pėrjetėsia e teorisė sė sotme tė evolucionit si dogmė nuk e ndihmon progresin tė shkojė drejt shpjegimeve mė tė kėnaqshme tė fenomeneve tė vėzhguara" 17), thotė shkencėtari evolucionist Paul R. Erlih nė njė intervistė tek Shkenca, ku ai edhe pse indirekt, pranon dėmin, qė pėrkushtimi i verbėr i teorisė sė evolucionit i ka bėrė shkencės.

Tani le tė shohim tė gjitha pėrpjekjet e bėra pėr tė mbėshtetur thėniet joshkencore tė teorisė sė evolucionit, qė i kushtuan shkencės asgjė veē humbjes sė madhe tė kohės dhe tė tė mirave materiale.

Humbjet qė i shkaktoi shkencės thėnia "Lėnda jo e gjallė mund tė formojė jetėn"

Nė botėkuptimin shkencor tė Mesjetės, njerėzit supozonin se organizmat e gjallė mund tė shfaqeshin prej materiale jo tė gjallė. Pėr shembull, mendohej se larvat qė dukeshin nė mishin e prishur, shfaqeshin spontanisht.
Cila ėshtė origjina e jetės? Ēfarė e dallon njė zog apo njė xhirafė nga guri, uji, toka apo ēdolloj lėnde tjetėr jo tė gjallė?

Pėrgjigja e kėsaj pyetjeje ka qenė njė kuriozitet qė nga lashtėsia. Pikėpamjet kryesore janė dy. Ideja e parė ėshtė se ekziston njė vijė e hollė ndėrmjet lėndės sė gjallė dhe jo tė gjallė, qė mund tė shėnohet lehtėsisht dhe se jeta mund tė lindė spontanisht nga lėnda jo e gjallė. Kjo nė gjuhėn shkencore quhet "abiogjenezė".

Ideja e dytė pohon se ekziston njė kufi i pakalueshėm ndėrmjet lėndės jo tė gjallė dhe tė gjallė. Sipas kėsaj, ėshtė e pamundur qė organizmat e gjallė tė zhvillohen nga materiale jo jetėsorė dhe gjithashtu njė formė jete lind vetėm nga njė tjetėr formė jete. Kjo ide, e pėrmbledhur si "jeta vjen vetėm nga jeta", quhet "biogjenezė".

Ėshtė interesante fakti se ideja e "abiogjenezės" lidhet me filozofinė materialiste ndėrsa "biogjeneza" del nga burime fetare. Filozofia materialiste ka pranuar gjithmonė se materialet pa jetė mund tė nxjerrin organizma tė gjallė. Filozofėt grekė besonin se forma tė thjeshta jete lindnin vazhdimisht nga lėnda jo e gjallė.


Luis Pastėr

Nė tė kundėrt, burimet hyjnore pohojnė se fuqia e vetme qė mund t'i japė jetė lėndės jo tė gjallė ėshtė fuqia krijuese e Zotit. Ajetet e Kur'anit na tregojnė:

S'ka dyshim, Allahu ėshtė zbėrthyes i farės dhe i bėrthamės. Ai nxjerr tė gjallin nga i vdekuri dhe ai ėshtė nxjerrės i tė vdekurit nga i gjalli. Ky ėshtė Allahu, e si atėherė shmangeni nga e vėrteta? (Sure el-En'am: 95)

I Tij ėshtė pushteti nė qiej e nė tokė, Ai jep jetė dhe Ai jep vdekje dhe ai ka fuqi pėr ēdo send. (Sure el-Hadid: 2)

Nė Mesjetė, kur njerėzit kishin njė njohuri shumė tė kufizuar tė natyrės, mbizotėronte abiogjeneza pėr shkak tė disa vėzhgimeve tė gabuara. Ata qė shikonin larvat qė zhvilloheshin tek mishi i prishur mendonin se kjo ndodhte "spontanisht". Ata gjithashtu supozuan se minjtė shfaqeshin po spontanisht nė qilarėt e drithėrave. Kjo bestytni, e quajtur edhe "gjenerim spontan", pranohej gjerėsisht deri nė shekullin e 17-tė.

Megjithatė, eksperimentet e kryera nga dy shkencėtarė tė njohur, e groposėn njėherė e mirė idenė e gjenerimit spontan. I pari prej tyre ishte Francisko Redi. Redi tregoi, me anė tė eksperimenteve tė kryera nė 1668, se larvat, qė shfaqeshin tek mishi, nuk formoheshin vetė por vinin nga mizat tė cilat shėrbenin si bartėse tė vezėve tė tyre. Para kėtij zbulimi mbrojtėsit e abiogjenezės u tėrhoqėn duke thėnė se nuk prodhoheshin organizma tė mėdhenj nga lėnda jo e gjallė si larvat apo bretkosat, por disa mikrobe tė padukshme. Debati zgjati edhe pėr dy shekuj tė tjerė. Mė sė fundmi, biologu francez Luģ Pastėr zbuloi nga njė seri eksperimentesh se as mikrobet nuk mund tė zhvilloheshin nga materialet jo tė gjallė. Pastėr i pėrmblodhi konkluzionet e tij nė komentin e mėposhtėm:

A mundet lėnda tė vetėorganizohet? Me fjalė tė tjera, a mundet qė organizmat tė vijnė nė kėtė botė pa prindėr, pa paraardhės? Kjo ėshtė ēėshtja qė duhet zgjidhur… Nuk ka asnjė rrethanė tė njohur sot nė tė cilėn ndokush tė mund tė pohojė se mikroorganizmat janė zhvilluar pa njė embrion.18

Redi dhe Pastėr kishin njė gjė tė pėrbashkėt: tė dy shkencėtarė qė besonin nė ekzistencėn e Zotit dhe se jeta ėshtė krijuar prej Tij. Besimi i tyre luajti njė rol kritik nė gjetjen e absurditetit tė idesė sė abiogjenezės. Nė fakt, ndėrsa njė numėr i madh shkencėtarėsh, nėn influencėn e materializmit (evolucionistėve si Darvin, Hekel, etj), iu nėnshtruan idesė sė abiogjenezės, tė tjerė, qė iu afruan shkencės me frymėn e duhur, kuptuan faktin e "biogjenezės".

Shkencėtarėt evolucionistė i rezistuan kėtij realiteti tė dukshėm. Pėrkushtimi i tyre i verbėr ndaj filozofisė materialiste i ngatėrroi ata nė njė luftė tė kotė qė do zgjaste njė shekull. Dy shkencėtarė materialistė, Aleksandėr Oparin dhe J.B. Haldan, prezantuan nocionin e "evolucionit kimik". Sipas Oparin dhe Haldan abiogjeneza nuk ndodhte pėr njė kohė tė shkurtėr por zgjaste pėr njė periudhė kohe tė gjatė. Nė kundėrshtim me disa ligje tė caktuara shkencore, ndėrmjet tė cilėve dhe Ligji i Dytė i Termodinamikės, kjo thėnie e la botėn shkencore pezull, duke shkaktuar kėshtu njė humbje tė madhe kohe.

Pėrgjatė shekullit njė numėr shkencėtarėsh bėnė mjaft eksperimente nė favor tė hipotezės sė evolucionit kimik si dhe ushtruan pėrpjekje tė mėdha pėr tė mbėshtetur thėnien me teori tė reja. U mobilizuan laboratorė gjigandė, institucione tė larta dhe degė tė universiteteve. Megjithatė, tė gjitha kėto pėrpjekje, dėshtuan. Evolucionisti i shquar Prof. Klaus Douz, Drejtor i Institutit tė Biokimisė nė Universitetin Johanes-Gutenberg, rrėfeu se tė gjitha pėrpjekjet, pėr vėrtetimin e thėnies se materialet jo tė gjallė prodhojnė lėndė tė gjallė, ishin pa rezultat:

Mė tepėr se 30 vjet eksperimentimesh mbi origjinėn e jetės nė fushat e evolucionit kimik dhe molekular na kanė bėrė tė kuptojmė mė mirė madhėsinė e jashtėzakonshme tė problemit tė origjinės sė jetės mbi Tokė sesa zgjidhjen e tij. Tani pėr tani tė gjitha diskutimet mbi teoritė dhe eksperimentet kryesore nė kėtė fushė, ose kanė mbetur pezull, ose janė pėrfundime tė gabuara.19

Today the scientific community has demonstrated that non-living materials cannot self-organize through random events, and then join with other non-living materials to form a perfect and highly complex living thing. God, the Lord of all worlds, created all things, and He alone has the power to give life.
N.q.s. bota e shkencės nuk do tė fiksohej me idenė e "abiogjenezės" (njė falsitet materialist), tė gjitha kėto pėrpjekje tė bėra nė emėr tė "evolucionit kimik" mund tė ishin kanalizuar drejt fushave mė produktive. Komuniteti shkencor po tė kishte filluar punėn duke njohur faktin se jeta ėshtė krijuar nga Zoti dhe se vetėm Ai, Zoti ynė ka fuqinė pėr tė dhėnė jetė, i gjithė shpenzimi i kohės, parave dhe burimeve humane do mund tė evitohej. Pėr kėtė arsye, shkenca do tė pėrqėndrohej nė zbulimet dhe kėrkimet e reja tė dobishme pėr njerėzimin dhe jo tė kėrkonte tė vėrtetonte mitet e Grekėve tė Lashtė.

Sot komuniteti shkencor ka treguar se materialet jo tė gjallė nuk mund tė vetėorganizohen nėpėrmjet ngjarjeve tė rastėsishme dhe pastaj tė bashkohen me materiale tė tjerė jo tė gjallė pėr tė formuar qeliza perfekte dhe mjaft komplekse. Ėshtė bėrė gjithashtu e ditur se milionat e formave tė jetės qė ne shohim pėrreth nuk janė formuar nga bashkimi i rastėsishėm e qelizave, siē thonė evolucionistėt. Pa dyshim qė as trėndafili, palloi, tigri, milingona, me fjalė tė tjera asnjė gjallesė nuk ka mundur tė fillojė ekzistencėn e saj nga vullneti i qelizave tė pandėrgjegjshme tė pėrbėra nga kombinimi i atomeve tė pandėrgjegjshėm.

Njė shkencėtar qė kryen studime tė zgjeruara mbi kėto tema, pa dyshim, nuk ėshtė produkt i vendimeve tė pėrbashkėta tė atomeve tė pandėrgjegjshėm. Ėshtė padyshim e pamundur qė atome tė tilla tė zhvillojnė njė qenie njerėzore plotėsisht tė ndėrgjegjshme.

Pėrkundėr kėsaj, qindra vjet mė parė ishte pėrmendur nė Kur'an se jeta ėshtė krijuar nga Zoti nga "asgjėja", se vetėm Zoti jep jetėn dhe se asnjė qenie tjetėr pėrvec Atij ka fuqinė pėr "tė dhėnė jetė". Nėse shkenca do tė pėrmbledhte rrjedhimet e fakteve tė transmetuara nga Zoti pėr njerėzimin, nuk do tė rendte drejt kėrkimeve tė pakonkluduara pėr njė periudhė kaq tė gjatė kohe.


11. Albert Ajnshtain, Shkenca, Filozofia dhe Feja: Simpozium, 1941, kap. 1.3
12. Henri Marzhenņ, Roi Abraham Varxhese. Kozmosi, Biosi, Zoti. La Salle IL: Shtėpia Botuese Open Court, 1992, f. 241
13. Uilliam Lein Kreig, Kozmosi dhe Krijuesi, Origjina & Modelimi, Pranverė 1996, vol. 17, f. 18
14. Majkėll Denton, Fati i Natyrės: Si ligjet e biologjisė zbulojnė arsyen nė Univers, The New York: The Free Press, 1998, f. 14-15
15. Malkolm Mugrixh, Fundi i Krishtėrimit, Grand Rapids: Eerdmans, 1980, f. 59
16. Soren Lėvtrup , Darvinizmi: Refuzimi i njė Miti, New York: Croom Helm, 1987, f. 422
17. Pol R. Erlih dhe Rikard V. Holm, Veēoritė dhe Popullatat, Shkenca, vol 137 (31 Gusht 1962), f. 656-7
18. Sidni Foks, Klaus Doz,. Evolucioni Molekular dhe Origjina e jetės,. New York: Marcel Dekker, 1977. f. 2
19. Klaus Doz, Origjina e Jetės: Mė shumė pyetje se pėrgjigje Pėrmbledhje Shkencore Ndėrdisiplinore, vol. 13, no.4, 1988, f. 348