Faqja kryesore Rreth kėsaj faqe Kontakt
KUR'ANI PRIN RRUGEN DREJT SHKENCES - Harun Yahya
KUR'ANI PRIN RRUGEN DREJT SHKENCES
   

 


Funksioni i Maleve

Kur'ani i kushton vėmendje tė veēantė funksionit gjeologjik tė maleve.

Dhe nė tokė kemi krijuar male tė ngulura fort qė ajo tė mos lėvizė nėn to... (Sure El-Enbija: 31)

Siē vihet re nė kėtė varg, pohohet se malet kanė si funksion tė parandalojnė tronditjet e Tokės.

Ky fakt nuk dihej nga askush nė kohėn e zbritjes sė Kur'anit. Ai u zbulua vetėm kohėt e fundit si rezultat i gjetjeve tė gjeologjisė moderne.

Mė parė mendohej se malet ishin thjesht ngritje mbi sipėrfaqen e tokės.

Shkencėtarėt tani kanė kuptuar se malet nuk janė thjesht ngritje, por se ato zgjerohen 10-15 herė tė lartėsisė sė tyre nėn tokė, zgjerime kėto qė quhen rrėnjė e malit. Me kėto veēori, malet luajnė tė njėjtin rol me atė tė njė gozhde apo shtylle tė ngulur nė tokė. Pėr shembull, njė majė mali si Mali i Everestit qė ngrihet rreth 9 km mbi sipėrfaqen e tokės, ka njė rrėnjė qė zgjerohet poshtė pėr mė shumė se 125 km.57

Malet dalin si rezultat i lėvizjeve dhe pėrplasjeve tė pllakave masive qė formojnė koren e Tokės. Kur dy pllaka ndeshen, mė e forta rrėshket poshtė tjetrės dhe ajo qė ndodhet sipėr pėrkulet dhe formon malet. Shtresa poshtė vazhdon nėn tokė dhe formon njė zgjerim tė thellė poshtė. Kjo do tė thotė, si u sqarua dhe mė lart, se malet kanė njė pjesė qė shkon poshtė po aq tė madhe sa pjesa e dukshme mbi Tokė.

Nė njė tekst shkencor, struktura e maleve pėrshkruhet si mė poshtė:

Aty ku kontinentet janė mė tė trasha, si edhe nė vargmalet, korja zhytet edhe mė shumė nė mantel.58

Profesor Siaveda, njė gjeolog detar me famė botėrore, dha komentin e mėposhtėm rreth mėnyrės se si malet ngjeshen nė tokė si rrėnjėt:

Ndryshimi kryesor mes maleve kontinentalė dhe maleve oqeanikė vjen nga materiali i tyre... Por emėruesi i pėrbashkėt i tė dyve ėshtė se ata kanė rrėnjė qė i mbajnė. Nė rastin e maleve kontinentalė, ėshtė materiali me dendėsi disi tė ulėt nga mali, ai qė zgjerohet poshtė nėn tokė si rrėnjė. Nė rastin e maleve oqeanikė, ka gjithashtu njė material tė lehtė si rrėnjė e malit... Funksioni i rrėnjėve ėshtė tė mbajė malin nė bazė tė ligjit tė Arkimedit.59

Pėr mė tepėr, Frenk Pres, ish-President i Akademisė Kombėtare tė Shkencave tė Sh.B.A, thotė nė librin e tij Toka, i cili pėrdoret ende si tekst universitar nė mbarė botėn, se malet ngjajnė me shtyllat dhe ato ngulen nė thellėsitė e tokės.60

Nė njė varg, ky aspekt i maleve tregohet kėshtu:

A nuk e bėmė Ne tokėn tė pėrshtatshme, ndėrsa malet shtylla tė saj? (Sure Nebč: 6-7)


Malet i kanė rrėnjėt thellė nėn sipėrfaqen e Tokės (Toka, Press and Siever, f. 413)

Seksion skematik. Malet, si shtyllat, kanė rrėnjė thellė tė ngulura nė Tokė (Anatomia e Tokės, Cailleux, f. 220)

Njė ilustrim tjetėr tregon se si malet janė nė formė shtylle, pėr shkak tė rrėnjėve tė tyre tė thella. (Shkenca e Tokės, Tarbuck and Lutgens, f. 158)

Nė njė varg tjetėr Zoti ka zbuluar se Ai i ka pėrforcuar malet. (Sure en-Naziat: 32) Fjala arabe ersaha nė kėtė varg do tė thotė "i ka rrėnjosur, i ka fiksuar, ngulitur nė tokė". Nė sajė tė kėtyre veēorive, malet zgjerohen mbi dhe nėn tokė nė pikat ku takohen shtresat e tokės dhe i mbėrthejnė kėto shtresa bashkė. Kėshtu ato stabilizojnė koren e tokės dhe parandalojnė rrėshkitjen e saj mbi shtresėn magmatike. Shkurtimisht, mund tė krahasojmė malet me gozhdėt qė bashkojnė copat e drurit.

Sot ne dimė se shtresa e jashtme shkėmbore e tokės ėshtė e ndarė nė pllaka qė notojnė mbi magmė. Duke ditur shpejtėsinė e lartė me tė cilėn rrotullohet toka rreth boshtit tė saj, kėto pllaka notuese do vinin rrotull po tė mos ishte pėr efektin fiksues tė maleve. Nė kėtė rast nuk do tė formohej toka, nuk do tė grumbullohej ujė, nuk do tė rriteshin bimė dhe nuk do tė ndėrtoheshin rrugė e ndėrtesa; shkurt, jeta nė Tokė do ishte e pamundur. Sidoqoftė, me mėshirėn e Zotit, malet parandalojnė shumė lėvizjet mbi sipėrfaqen e Tokės duke funksionuar tamam si gozhdė.

Ky rol vital i maleve, qė u zbulua nga gjeologjia moderne dhe kėrkimet sizmike, u zbulua nė Kur'an shekuj mė parė si njė shembull i urtėsisė gjithėpėrfshirėse nė krijimin e Zotit. Nė njė varg tjetėr thuhet pėrsėri:

Ėshtė Zoti Ai qė vendosi male tė rėnda qė tė mos luajė vendi bashkė me ju... (Sure Lukman: 10)

Identifikimi i Shenjave tė Gishtėrinjve

Ndėrsa nė Kur'an pėrmendet se ėshtė e lehtė pėr Zotin ta risjellė njeriun pas vdekjes, theksohen nė mėnyrė tė veēantė shenjat e gishtėrinjve:

Ne jemi tė zotėt t'ia rikrijojmė si kanė qenė edhe majat e gishtave tė tij. (Sure El-Kijama: 3-4)

Theksimi i majave tė gishtėrinjve ka njė kuptim tė veēantė. Kjo sepse kėto shenja janė unike pėr ēdokush. Ēdo person i gjallė apo qė ka jetuar nė kėtė botė ka njė bashkėsi tė vetėn tė shenjave tė gishtave.

Kjo ėshtė dhe arsyeja qė ato pėrdoren si provė e fortė identifikimi dhe pėrdoren pėr kėtė qėllim nė mbarė botėn.


Siē pėrshkruhet kėtu, maja e gishtėrinjve, qė ėshtė e ndryshme pėr ēdo njeri, rrjedh nga e njėjta strukturė tek tė gjithė njerėzit.

Por ajo qė ėshtė e rėndėsishme ėshtė se kjo veēori e majave tė gishtave ėshtė zbuluar vetėm nė shekullin e 19-tė. Mė parė njerėzit i konsideronin shenjat e gishtėrinjve si vija tė zakonshme pa ndonjė rėndėsi apo kuptim tė veēantė. Megjithatė nė Kur'an, Zoti i pėrmend kėto shenja, tė cilat nė atė kohė nuk tėrhoqėn vėmendjen e ndokujt, dhe na tėrheq vėmendjen mbi rėndėsinė e tyre - njė rėndėsi qė u kuptua mė nė fund nė ditėt tona.

Lėvizja e maleve

Nė njė varg informohemi se malet nuk janė tė palėvizshėm siē duken, por janė nė nė lėvizje tė vazhdueshme:

E i sheh malet e mendon se ato janė tė palėvizshme, ndėrsa ato lėvizin si retė. (Sure En-Neml: 88)

Kjo lėvizje e maleve shkaktohet nga lėvizjet e kores sė Tokės mbi tė cilėn ato qėndrojnė. Korja e Tokės 'lundron' mbi shtresėn e mantelit , e cila ėshtė mė e dendur. Ishte fillimi i shekullit tė 20-tė, kur pėr herė tė parė nė histori njė shkencėtar gjerman i quajtur Alfred Vegener propozoi qė kontinentet e Tokės kanė qenė tė bashkuar kur u krijua Toka nė fillim, por pastaj u copėtuan dhe kėshtu u ndanė ndėrsa largoheshin nga njėri-tjetri nė drejtime tė ndryshme.

Gjeologėt kuptuan se Vegener kishte tė drejtė vetėm nė vitin 1980, 50 vjet pas vdekjes sė tij. Siē pohonte dhe Vegener nė njė artikull tė botuar nė 1915, masat tokėsore kanė qenė tė bashkuara rreth 500 milion vjet mė parė dhe kjo masė e madhe e quajtur Pangea ndodhej e lokalizuar nė Polin e Jugut. Rreth 180 milion vjet mė parė, Pangea u nda nė dy pjesė qė ecėn nė drejtime tė ndryshme. Njė nga kėto kontinente gjigande ishte Gonduana, i cili pėrfshinte Afrikėn, Australinė, Antarktikėn dhe Indinė. Tjetri ishte Laurazia i cili pėrfshinte Europėn, Amerikėn e Veriut dhe Azinė pėrveē Indisė. Nė 150 milionė vjetėt e ardhshėm Gonduana dhe Laurazia u ndanė nė pjesė mė tė vogla.

Kėto kontinente qė u shfaqėn pas copėtimit tė Pangeas janė duke lėvizur vazhdueshmėrisht mbi Tokė me disa centimetra nė vit, duke ndryshuar njėkohėsisht dhe raportet tokė/det tė Tokės.

E zbuluar si rezultat i kėrkimeve gjeologjike tė kryera nė fillimet e shekullit tė 20-tė, kjo lėvizje e kores sė Tokės shpjegohet kėshtu nga shkencėtarėt:

Korja dhe pjesa e sipėrme tė mantelit me njė trashėsi prej rreth 100 km, ndahen nė segmente tė quajtura pllaka. Ka 6 pllaka kryesore dhe disa tė tjera tė vogla. Sipas teorisė sė quajtur tektonika e pllakave, kėto pllaka lėvizin nė Tokė duke mbartur me vete kontinentet dhe fundet e oqeaneve… Lėvizja kontinentale ėshtė matur tė jetė 1-5 cm nė vit. Kjo lėvizje e pllakave do krijojė njė ndryshim tė ngadalshėm tė gjeografisė sė Tokės. Pėr shembull, ēdo vit Oqeani Atlantik bėhet lehtėsisht mė i gjerė.61

Kėtu duhet tė theksohet njė pikė shumė e rėndėsishme: Zoti pėrmend lėvizjen e maleve si njė veprim rrjedhės. Sot shkencėtarėt e kohės tonė pėrdorin gjithashtu termin "rrjedhje kontinentale" pėr kėtė lėvizje. 62

Continental drift is something which could not be observed at the time of the revelation of the Qur'an, and in the words, "You will see the mountains you reckoned to be solid" God revealed in advance the way in which people were to approach the subject. He then revealed another truth, saying that the mountains went past like clouds. As we have seen, attention is drawn in the verse to the mobility of the stratum in which mountains stand.

Unquestionably, it is one of the miracles of the Qur'an that this scientific fact, which has recently been discovered by science, was announced in the Qur'an.

 

Mrekullia tek Hekuri

Hekuri ėshtė njė nga elementet e theksuar fort nė Kur'an. Nė Suren el-Hadid, qė d.m.th. Hekur, ne informohemi:

…Dhe Ne e kemi zbritur edhe hekurin nė tė cilin ka forcė tė madhe dhe dobi pėr njerėzit… (Sure el-Hadid: 25)

Fjala enzelna e pėrkthyer si "zbritur" dhe e pėrdorur pėr hekurin nė kėtė varg, mund tė mendohet se ka kuptim metaforik pėr tė shpjeguar se hekuri ėshtė sjellė pėr tė mirėn e njerėzve. Por, nėse marrim nė konsideratė kuptimin konkret tė fjalės, qė ėshtė "i zbritur fizikisht nga qielli", si nė rastin e shiut apo tė rrezeve tė Diellit, kuptojmė se ky varg sjell njė mrekulli shkencore shumė tė rėndėsishme. Kjo sepse gjetjet moderne astronomike kanė nxjerrė nė pah se hekuri i ndodhur nė botėn tonė ka ardhur nga yjet gjigandė nga hapsira e jashtme.63

Jo vetėm hekuri nė tokė por edhe hekuri nė tė gjithė Sistemin Diellor vjen nga hapsira e jashtme, meqėnėse temperatura nė diell ėshtė e papėrshtatshme pėr formimin e elementit hekur. Dielli ka nė sipėrfaqe njė temperaturė prej 6000 gradė Celsius dhe nė kore afėrsisht 20 milion gradė. Hekuri mund tė prodhohet vetėm nė yje shumė mė tė mėdhenj se Dielli, ku temperatura arrin disa qindra milion gradė. Kur sasia e hekurit tejkalon njė masė tė caktuar tek njė yll, ai nuk mund ta mbajė mė dhe pėrfundimisht shpėrthen nė atė qė quhet "nova" ose "supernova". Kėto shpėrthime bėjnė qė hekuri tė shpėrndahet nė hapsirė.64

Njė burim shkencor na jep informacionin e mėposhtėm mbi kėtė temė:

Ka gjithashtu prova pėr ngjarje mė tė vjetra supernovash: Nivelet e pėrforcuara tė hekurit-60 nė sedimentet e thellėsive tė detit janė interpretuar si tregues se njė shpėrthim supernova ka ndodhur brenda 90 vite-dritė tė diellit rreth 5 milion vjet mė parė. Hekuri-60 ėshtė njė izotop radioaktiv i hekurit i formuar nė shpėrthime supernova, i cili zbėrthehet me njė periudhė gjysėm-zbėrthimi prej 1,5 milion vjetėsh. Njė prani e madhe e kėtij izotopi nė njė shtresė gjeologjike tregon sintezėn e re bėrthamore tė elementėve afėr nė hapsirė dhe transportimin e tyre nė tokė (ndoshta si pjesė e thėrrmijave tė pluhurit)65

Gjithė kjo tregon se hekuri nuk u formua nė Tokė, por u mbart nga supernovat dhe "zbriti" nė tė njėjtėn mėnyrė siē pėrmendet nė vargun e mėparshėm . Ėshtė e qartė se ky fakt nuk mund tė njihej shkencėrisht nė shekullin e 7-tė, kur u shpall Kur'ani. Megjithatė ky fakt ėshtė pėrmendur nė Kur'an, fjala e Zotit I Cili rrethon ēdogjė me dijen e Tij tė pafund.

Astronomia ka zbuluar gjithashtu se edhe elementėt e tjerė janė formuar jashtė Tokės. Nė shprehjen "Ne dėrguam edhe hekurin", fjala "edhe" i referohet mjaft mirė kėtij fakti. Megjithatė, fakti qė vargu pėrmend nė mėnyrė tė veēantė hekurin ėshtė tej mase ngacmuese nė dritėn e zbulimeve tė bėra nė fund tė shekullit tė 20-tė. Nė librin e tij Fati i Nayrės, Majkėll Denton thekson rėndėsinė e hekurit:

Nga tė gjithė metalet askush nuk ėshtė mė i domosdoshėm pėr jetėn se hekuri. Ėshtė grumbullimi i hekurit nė qendėr tė njė ylli qė shkakton njė shpėrthim supernova dhe shpėrndarjen mė pas tė atomeve jetikė nėpėr kozmos. Ishte rėnia e atomeve tė hekurit pėr shkak tė gravitetit nė qendėr tė Tokės primitive ajo qė gjeneroi nxehtėsinė qė shkaktoi diferencimin kimik fillestar tė tokės, ēlirimin e atmosferės sė hershme dhe sė fundmi formimin e hidrosferės. Ėshtė hekuri i shkrirė nė qendėr tė tokės, i cili duke vepruar si njė dinamo gjigande, gjeneron fushėn magnetike tė tokės, e cila nga ana tjetėr krijon brezat e rrezatimit Van Alen qė mbrojėn sipėrfaqen e tokės nga rrezatimet kozmike penetruese me energji tė lartė dhe ruajnė shtresėn e ozonit nga shkatėrrimi i rrezeve kozmoke…

Pa atomin e hekurit nuk do tė kishte jetė tė bazuar mbi karbonin nė kozmos; as supernova, as ngrohje tė tokės primitive, as atmosferė apo hidrosferė. Nuk do tė kishte fushė mbrojtėse magnetike, as breza rrezatimi Van Alen, as shtresė ozoni, as metale pėr tė bėrė hemoglobinėn (nė gjakun e njeriut), as metale pėr tė mbajtur nėn kontroll reaktivitetin e oksigjenit dhe as metabolizėm oksidues.

Marrėdhėnia intriguese dhe e ngushtė ndėrmjet jetės dhe hekurit, ndėrmjet ngjyrės sė kuqe tė gjakut dhe shuarjes sė ndonjė ylli tė largėt, jo vetėm tregon pėrshtatjen e metaleve me biologjinė por gjithashtu biocentrizmin e kozmosit…66

Rėndėsia e hekurit mund tė shihet qartė nga kėto fjalė. Fakti se i kushtohet rėndėsi e veēantė hekurit nė Kur'an thekson rėndėsinė e kėtij elementi. Pėrveē kėsaj ka njė sekret tjetėr nė Kur'an qė tėrheq vėmendjen pėr rėndėsinė e hekurit: Vargu i 25-tė i Sures el-Hadid, qė i referohet hekurit, pėrfshin dy kode matematikė interesantė:


El-Hadid ėshtė surja e 57-tė e Kur'anit. Vlera numerike e fjalės "el-hadid" nė Arabisht ėshtė pėrsėri 57. Vlera numerike e fjalės "hadid" vetėm ėshtė 26. Gjithashtu, siē shikohet nė tabelėn periodike tė mėsipėrme, 26 ėshtė numri atomik i hekurit.

El-Hadid ėshtė Surja e 57-tė nė Kur'an. Vlera numerike e fjalės "El-Hadid" nė Arabisht kur vlerat e tij numerike mblidhen, ėshtė gjithashtu 57.

Vlera numerike e fjalės vetėm "Hadid" ėshtė 26 dhe 26 ėshtė numri atomik i hekurit.

Erėrat Mbarėsuese

Nė njė varg tė Kur'anit ėshtė pėrmendur karakteristika "mbarėsuese" e erėrave dhe formimi i shiut si rezultat i kėsaj:

Ne i lėshojmė erėrat mbarėsuese e nga qielli lėshojmė shi dhe atė ju japim ta pini… (Sure El-Hixhr: 22)

Nė kėtė varg tregohet se faza e parė nė formimin e shiut ėshtė era. Deri nė fillim tė shekullit tė 20-tė, lidhja e vetme e njohur mes erės dhe shiut ishte se era lėvizte retė. Megjithatė, gjetjet meteorologjike tė kohėve tė fundit kanė treguar rolin "mbarėsues" tė erės nė formimin e shiut.

Ky funksion mbarėsues i erės shpjegohet kėshtu:

Mbi sipėrfaqen e detėrave dhe oqeaneve, pėr shkak tė veprimit shkumėzues tė ujit, formohen flluska tė panumėrta ajri. Nė momentin qė kėto flluska plasin, nė ajėr shpėrndahen mijėra thėrrmija tė vogla me diametėr sa njė tė qindtėn e milimetrit. Kėto thėrrmija tė njohura si "aerosole" pėrzihen me pluhurin e sjellė nga toka me anė tė erės dhe ēohen nė shtresat e sipėrme tė atmosferės. Thėrrmijat e mbartura nė lartėsitė e mėdha nga era vijnė nė kontakt me avujt e ujit. Avulli i ujit kondenson rrotull kėtyre thėrrmijave dhe kthehet nė pika uji. Kėto pika uji nė fillim mblidhen dhe formojnė retė, pastaj bien nė Tokė nė formė shiu.

Siē shihet, erėrat "mbarsin" avujt e ujit tė ndodhur nė ajėr me thėrrmijat qė ato marrin nga deti dhe ndihmojnė kėshtu nė formimin e reve tė shiut.

Nėse erėrat nuk do ta kishin kėtė veti, nuk do tė formoheshin kurrė pikat e ujit lart nė atmosferė dhe nuk do tė ekzistonte shiu.

Pika mė e rėndėsishme kėtu ėshtė se ky rol kyē i erės nė formimin e shiut pėrmendej shekuj mė parė nė Kur'an nė njė kohė kur njerėzit dinin shumė pak rreth fenomeneve natyrore…

Njė informacion tjetėr rreth efektit mbarėsues tė erėrave ėshtė roli qė ato luajnė nė fertilizimin e bimėve. Shumė bimė mbi Tokė sigurojnė mbijetesėn e tyre duke shpėrndarė polenin me anė tė erės. Era merr polenin nga bimėt dhe ndihmon nė fertilizimin duke mbartur polenin nė bimėt e tjera tė tė njėjtit lloj.

Ky efekt i erės tek bimėt ishte i panjohur deri para pak kohėsh. Megjithatė, kur u kuptua se bimėt ndahen nė mashkull dhe femėr, u kuptua dhe efekti fertilizues i erės. Kur'ani e tregon kėtė fakt nė vargun: "...Ne kemi lėshuar shi e kemi bėrė tė mbijnė nė tė nga tė gjitha llojet mė tė dobishme, nė ēift." (Sure Llukman: 10)

Proporcioni i shiut

Njė nga informacionet e dhėna nė Kur'an rreth shiut ėshtė se ai bie nė Tokė nė sasinė e duhur. Kjo pėrmendet nė suren ez-Zuhruf si mė poshtė:

Dhe ėshtė Ai qė lėshon nga qielli ujė me masė. Ne i japim me tė jetė njė toke tė vdekur. Ja, kėshtu edhe ju do tė ngriheni (nga vdekja) (Sure Ez-Zuhruf: 11)


Nė tokė, uji qarkullon sipas njė "mase" tė caktuar. Jeta nė Tokė varet nga ky cikėl i ujit.

Kjo sasi e pėrcaktuar e shiut ėshtė zbuluar pėrsėri nga kėrkimet e sotme moderne. Ėshtė vlerėsuar se nė njė sekondė avullojnė afėrsisht 16 milion ton ujė nga Toka. Kjo sasi shkon nė 513 trilion ton nė vit. Ky numėr ėshtė i njėjtė me sasinė e shiut qė bie nė Tokė nė njė vit. Kjo do tė thotė se uji qarkullon vazhdimisht nė njė cikėl tė ekulibruar, nė njė "masė" tė caktuar. Jeta nė Tokė varet nga ky cikėl i ujit. Sikur njerėzit tė pėrdornin tė gjithė teknologjinė e mundshme, nuk do tė mundnin tė riprodhojnė kėtė cikėl artificialisht.

Njė shmangie sado e vogėl e kėtij ekuilibri do tė sillte shumė shpejt njė ērregullim tė madh ekologjik qė do t'i jepte fund jetės nė Tokė. Por kjo nuk ndodh asnjėherė dhe shiu vazhdon tė bjerė ēdo vit nė tė njėjtėn sasi ashtu siē na u zbulua dhe nga Kur'ani.

Proporcioni i rėnies sė shiut nuk ka tė bėjė thjesht me sasinė e tij, por gjithashtu edhe me shpejtėsinė e rėnies sė pikave tė shiut. Shpejtėsia e pikave tė shiut, pavarėsisht nga madhėsia e tyre, nuk e kalon njė limit tė caktuar.

Filip Lenard, njė fizikant gjerman fitues i ēmimit Nobel, pėrcaktoi se shpejtėsia me tė cilėn bien pikat e shiut rritet sipas diametrit deri nė njė madhėsi 4,5 mm. Megjithatė, pėr pika mė tė mėdha, shpejtėsia e rėnies nuk rritet mė shumė se 8 metėr pėr sekondė.67 Kjo pėr shkak tė formės sė pikave, e cila bėn tė rritet rezistenca e tyre ndaj ajrit gjė qė pengon rritjen e shpejtėsisė sė tyre.

Siē mund tė shihet, nė Kur'an tėrhiqet vėmendja ndaj njė rregullimi delikat tė shiut i cili nuk ka mundur tė dihet 1400 vjet mė parė.

Mospėrzierja e Deteve me Njėri-tjetrin

Njė nga vetitė e deteve qė ėshtė zbuluar vetėm kohėt e fundit, ėshtė treguar nė njė varg tė Kur'anit si mė poshtė:

Ai i lejoi dy detet tė puqen. Ndėrmjet atyre tė dyve ėshtė njė pengesė qė ata tė dy nuk e kapėrcejnė. (Sure Err-Rrahman: 19-20)

Kjo veti e deteve, qė ata takohen por nuk pėrzihen aspak me njėri-tjetrin, ėshtė zbuluar vetėm kohėt e fundit nga oqeanografėt. Pėr shkak tė forcės fizike tė quajtur "tension sipėrfaqėsor", ujėrat e deteve fqinjė nuk ngatėrrohen. Si pasojė e dendėsive tė ndryshme tė ujėrave tė tyre, tensioni sipėrfaqsor pengon pėrzierjen e tyre, njėsoj si tė kishte njė mur tė hollė mes tyre.68

Pjesa interesante e kėsaj ėshtė se, nė njė kohė kur njerėzit nuk kishin njohuri mbi fizikėn, tensionin sipėrfaqsor apo oqeanografinė, ky fakt u zbulua nga Kur'ani.


Uji i Detit Mesdhe hyn nė Atlantik nėpėrmjet Gjibraltarit. Por temperatura e tyre, kripėsia dhe dendėsitė nuk ndryshojnė, si shkak i barrierės qė i ndan ato.

Pavarėsisht nga fakti se ka dallgė tė mėdha, rryma tė forta dhe batica nė kėto dete, ato nuk pėrzihen me njėri-tjetrin dhe as nuk e kalojnė barrierėn mes tyre. I provuar shkencėrisht vetėm kohėt e fundit, ky fakt ėshtė pėrmendur nė Suren err-Rrahman tė Kur'anit 14 shekuj mė parė.

 

Gjinia e Fėmijės


Nė Kur'an thuhet se gjinia krijohet nga njė "pikė farė qė hidhet". Megjithatė, deri para pak kohėsh, besohej se gjinia e fėmijės pėrcaktohej nga qelizat e nėnės. Shkenca, kėtė informacion tė dhėnė nė Kur'an, e zbuloi vetėm nė shekullin e 20-tė.
Deri fare pak kohė mė parė, mendohej se gjinia e fėmijės pėrcaktohej nga qelizat e nėnės. Ose tė paktėn, besohej se gjinia pėrcaktohej nga qelizat e nėnės dhe babait bashkė. Por ne jemi informuar ndryshe nė Kur'an ku citohet se mashkulli apo femra krijohet nga "njė pikė farė qė hidhet".

Dhe Ai ėshtė qė krijoi llojet - mashkullin dhe femrėn. Nga pika e farės qė hidhet. (Sure En-Nexhm: 45-46)

A nuk ka qenė ai njė pikė ujė qė derdhet, e pastaj u bė gjak i trashė qė Ai e krijoi dhe e pėrsosi duke bėrė prej tyre dy lloje mashkullin dhe femrėn? (Sure el-Kijame: 37-39)

Disiplinat e gjenetikės dhe biologjisė molekulare kanė vlerėsuar shkencėrisht saktėsinė e kėtij informacioni tė dhėnė nga Zoti nė Kur'an. Tani ėshtė kuptuar se gjinia pėrcaktohet nga qelizat e mashkullit dhe se femra nuk ka asnjė rol nė kėtė proces.

Kromozomet janė elementėt kryesorė nė pėrcaktimin e gjinisė. Dy nga 46 kromozomet, qė pėrcaktojnė strukturėn njerėzore, njihen si kromozomet e gjinisė. Kėto dy kromozome quhen "XY" tek meshkujt dhe "XX" tek femrat pasi format e kromozomeve i ngjajnė kėtyre shkronjave. Kromozomi "Y" mbart gjenet qė kodojnė gjininė mashkullore, ndėrsa kromozomi "X" mbart gjenet qė kodojnė gjininė femėrore.


Janė kromozomet ato qė pėrcaktojnė gjininė.

Formimi i njė qėnieje tė re njerėzore fillon me kombinimin kryq tė njė prej kėtyre kromozomeve, tė cilat ekzistojnė nė ēifte tek femrat dhe meshkujt. Tek femrat tė dy pėrbėrėsit e qelizės, e cila ndahet nė dy gjatė ovulimit, mbartin kromozome X. Qeliza e mashkullit nga ana tjetėr, prodhon dy lloj pėrbėrėsish, njė qė pėrmban kromozome X dhe tjetri kromozome Y. Nėse njė kromozom X nga femra bashkohet me njė spermė qė pėrmban njė kromozom X atėherė fėmija ėshtė femėr. Nėse bashkohet me njė spermė qė pėrmban njė kromozom Y, fėmija ėshtė mashkull.

Me fjalė tė tjera, gjinia e fėmijės pėrcaktohet nga cili kromozom i mashkullit bashkohet me ovulin e femrės.

Asgjė nga kėto njihej deri nė zbulimin e gjenetikės nė shekullin e 20-tė. Nė tė vėrtetė, nė shumė kultura besohej se gjinia e fėmijės pėrcaktohej nga trupi i nėnės. Ky ėshtė shkaku qė gratė fajėsoheshin kur lindnin vajza.

Katėrmbėdhjetė shekuj pėrpara se tė zbuloheshin gjenet e njeriut, Kur'ani na dha informacione qė e hidhnin poshtė kėtė supersticion dhe na tregoi se origjina e gjinisė nuk gjendej tek gratė por tek burrat.

Embrioni i Ngjitur pas Uterusit

Nėse vazhdojmė tė shqyrtojmė faktet e pėrmendura nė Kur'an rreth formimit tė njeriut, ndeshemi pėrsėri me disa mrekulli shkencore mjaft tė rėndėsishme.

Kur qeliza mashkullore bashkohet me vezėn e femrės, formohet esenca e fėmijės qė pritet tė lindė. Kjo qelizė e vetme, e njohur si "zigotė" nė biologji, do fillojė menjėherė tė riprodhohet duke u ndarė dhe do shndėrrohet kėshtu nė "mish" tė quajtur embrion. Kjo sigurisht qė mund tė shikohet nga njerėzit vetėm me ndihmėn e mikroskopit.

Megjithatė, embrioni nuk i kalon fazat e tij zhvilluese dukė qėndruar nė boshllėk. Ai ngjitet pas uterusit njėsoj si rrėnjėt qė futen nė tokė. Nėpėrmjet kėsaj lidhjeje embrioni pėrfton nga trupi i nėnės substancat esenciale pėr zhvillimin e tij.69

Nė kėtė pikė zbulohet njė mrekulli e rėndėsishme e Kur'anit. Kur i referohet embrionit qė zhvillohet nė barkun e nėnės, Zoti pėrdor fjalėn "alak" nė Kur'an:

Lexo: Nė emėr tė Zotit tėnd i cili krijoi njeriun prej njė gjaku tė mpiksur (alak). Lexo: Se Zoti yt ėshtė mė Bujari. (Sure El-Alak: 2-3)

Kupimi i fjalės alak nė Arabisht ėshtė "diēka qė ngjitet nė njė vend". Fjala pėrdoret tamam pėr tė pėrshkruar shushunjat qė ngjiten pas njė trupi pėr tė thithur gjak.

Sigurisht, pėrdorimi i njė fjale kaq tė goditur pėr embrionin qė zhvillohet nė barkun e nėnės, provon pėrsėri qė Kur'ani ėshtė njė zbulesė nga Zoti, Sunduesi i gjithė Botėrave.

Mbėshtjellja e Kockave me Muskuj

Njė aspekt tjetėr i rėndėsishėm i informacionit tė dhėnė nė vargjet e Kur'anit janė fazat e zhvillimit tė qėnies njerėzore nė barkun e nėnės. Nė ato vargje thuhet se kockat zhvillohen tė parat dhe pastaj muskujt tė cilėt mbėshtillen rreth tyre:

Mė pas atė pikė ujė e bėmė copė gjaku, e atė gjak tė mpiksur e bėmė copė mishi, e atė copė mishi e shndėrruam nė eshtra, dhe eshtrave ua veshėm mishin, pastaj atė e bėmė krijesė tjetėr. I Lartė ėshtė Allahu, mė i Miri Krijues. (Sure El-Mu'minun: 14)


(Pastaj Ne) i veshėm kockat me mish... (Sure el-Muminun: 14)

Embriologjia ėshtė ajo degė e shkencės qė studion zhvillimin e embrionit. Deri pak kohė mė parė embriologėt supozonin se kockat dhe muskujt tek embrioni zhvilloheshin njėkohėsisht. Por, kėrkimet e avancuara mikroskopike tė kryera nė sajė tė zhvillimeve tė reja teknologjike, kanė treguar se Kur'ani ėshtė fjalė pėr fjalė i saktė.

Kėto vėzhgime nė nivel mikroskopik treguan se zhvillimi brenda barkut tė nėnės ndodh nė tė njėjtėn mėnyrė tė pėrshkruar nga vargjet e Kur'anit . Sė pari, kockėzohet indi kėrcor. Pastaj qelizat muskulare qė seleksionohen nga indi rreth kockave bashkohen dhe mbėshtjellin kockat.

Kjo ngjarje ėshtė shpjeguar nė njė botim shkencor tė titulluar Njeriu nė Zhvillim me kėto fjalė:

Forma e skeletit pėrcakton pamjen e pėrgjithshme tė embrionit gjatė javės sė 7-tė; muskujt nuk zhvillohen nė tė njėjtėn kohė por zhvillimi i tyre ndodh menjėherė pas kėsaj. Muskujt zėnė pozicion rreth kockave nė tė gjithė trupin dhe veshin kėshtu kockat. Kėshtu, muskujt marrin format dhe strukturat e tyre tė njohura... Faza e veshjes sė muskujve ndodh gjatė javės sė 8-tė...70

Shkurtimisht, fazat e zhvillimit tė njeriut tė shpjeguara nė Kur'an janė nė harmoni tė plotė me zbulimet e embriologjisė moderne.

Tre Zonat e Errėta tė Fėmijės nė Bark

Nė Kur'an thuhet se njeriu krijohet nga njė proces tre-fazor nė barkun e nėnės:

...Ai ju krijon juve nė barqet e nėnave tuaja krijim pas krijimi nė tre errėsira. Ky ėshtė Allahu, Zoti juaj, vetėm i Atij ėshtė pushteti. Nuk ka Zot tjetėr pėrveē Tij. E si pra, i shmangeni? (Sure Ez-Zumer: 6)

Shprehja fi thulumetin thelethin, e pėrkthyer si "tre errėsira", tregon tre zona tė errėta tė pėrfshira nė zhvillimin e embrionit. Kėto janė:

a) Errėsira e abdomenit

b) Errėsira e mitrės

c) Errėsira e placentės


Nė Suren ez-Sumer, vargu 6, tregohet se njė qenie njerėzore krijohet nė barkun e nėnės nė tre faza tė ndryshme. Me tė vėrtetė, biologjia moderne ka zbuluar se zhvillimi embriologjik i fėmijės ndodh nė tre pjesė tė ndryshme nė barkun e nėnės.
Siē e kemi parė, biologjia moderne ka zbuluar se zhvillimi embriologjik i fėmijės ndodh nė mėnyrės e pėrshkruar nė varg, nė tre zona errėsirash. Pėr mė tepėr, pėrparimet nė shkencėn e embriologjisė tregojnė se kėto zona pėrbėhen nga 3 shtresa secila.

Muri i jashtėm abdominal pėrbėhet gjithashtu prej tre shtresash: muskujt e brendshėm oblikė, tė jashtėm oblikė dhe transversė abdominalė.71

Njėsoj, muri i mitrės pėrbėhet gjithashtu prej tre shtresash: epimetri, miometri dhe endometri.72

Pėrsėri, placenta qė rrethon embrionin pėrbėhet prej tre shtresash: amnioni (membrana e brendshme rreth fetusit), korioni (shtresa e mesme e amnionit) dhe decidua (shtresa e jashtme e amnionit) 73

Gjithashtu nė kėtė varg tregohet se njė qėnie njerėzore krijohet duke kaluar nė tre faza tė ndryshme. Nė tė vėrtetė, biologjia moderne ka zbuluar se zhvillimi embriologjik i fėmijės ndodh nė tre hapa. Nė tė gjithė tekstet e embriologjisė e studiuara nė fakultetet e mjekėsisė, sot kjo temė konsiderohet si njė element njohurie bazė. Pėr shembull, nė librin Embriologjia Njerėzore Themelore, tekst referimi bazė nė fushėn e embiologjisė, ky fakt citohet si nė vijim: "Jeta nė uterus ka tre faza: para-embrionike; dy javė e gjysma e parė, embrionike; deri nė fund tė javės sė tetė, dhe faza e fetusit; nga java e tetė nė lindje." 74

Kėto hapa i referohen fazave tė ndryshme tė zhvillimit tė fėmijės; Shkurtimisht, karakteristikat kryesore tė kėtyre fazave janė si mė poshtė:

- Faza Para-embrionike

Nė kėtė fazė tė parė, zigota ndahet dhe kur ajo bėhet njė grup qelizash, ajo ngjitet nė muret e uterusit. Ndėrsa numri i qelizave vazhdon tė rritet, ato vetėorganizohen nė tre shtresa.

- Faza Embrionike

Faza e dytė zgjat pėr pesė javė e gjysėm gjatė sė cilės fėmija quhet "embrion". Nė kėtė fazė fillojnė tė shfaqen organet dhe sistemet kryesore tė trupit nga shtresat qelizore.

- Faza e Fetusit

Ng kjo fazė e tutje embrioni quhet "fetus". Kjo fazė fillon nė javėn e tetė tė shtatzėnisė dhe zgjat deri nė momentin e lindjes. Karakteristika dalluese e kėsaj faze ėshtė se fetusi ka pamjen e njė qėnieje njerėzore, me fytyrėn, duart dhe kėmbėt e tij. Edhe pse ėshtė vetėm 3 cm i gjatė nė fillim, janė bėrė tė dukshme tė gjitha organet e tij. Kjo fazė zgjat pėr rreth 30 javė dhe zhvillimi vazhdon deri nė javėn e lindjes.

Tė dhėnat mbi zhvillimin nė barkun e nėnės u bėnė tė ditura vetėm pas vėzhgimeve me mjete moderne. Pėrsėri, si shumė fakte tė tjera shkencore, kėto tė pjesė tė dhėnash gjenden nė ajetet e Kur'ani nė njė mėnyrė mrekulluese. Fakti, qė njė informacion kaq i detajuar dhe i saktė ndodhej nė Kur'an nė njė kohė kur njerėzit kishin tė dhėna tė pakta mbi ēėshtjet mjekėsore, ėshtė provė e qartė se Kur'ani ėshtė fjalė e Zotit.

Qumėshti i Nėnės

Ne njeriun e kemi mėsuar pėr prindėrit e vet, sepse nėna e vet e barti me mund pas mundi dhe pas dy viteve ia ndau gjirin. Tė jesh mirėnjohės ndaj Meje dhe ndaj dy prindėrve tė tu pse vetėm tek Unė ėshtė kthimi juaj. (Sure Llukman: 14)

Qumėshti i nėnės ėshtė njė pėrzierje e pakrahasueshme qė u krijua nga Zoti si njė burim i shkėlqyer ushqimi pėr fėmijėn e porsalindur por edhe si njė substancė qė rrit rezistencėn e tij ndaj sėmundjeve. Ekuilibri i vlerave ushqimore tek qumėshti i nėnės ėshtė nė nivele ideale dhe gjithashtu ai ėshtė nė formėn ideale pėr trupin ende tė parritur tė fėmijės. Njėkohėsisht, qumėshti i nėnės ėshtė shumė i pasur me vlera ushqimore qė ndihmojnė nė pėrshpejtimin e rritjes sė qelizave tė trurit dhe tė zhvillimit tė sistemit nervor.75 As ushqimi artificial i prodhuar nga teknologjia e sotme nuk mund ta zėvendėsojė kėtė burim tė mrekullueshėm ushqimi.

Lista e avantazheve tė fėmijės nga qumėshti i nėnės rritet nga dita nė ditė. Kėrkimet kanė treguar se fėmijėt e ushqyer nga qumėshti i nėnės janė veēanėrisht tė mbrojtur nga infeksionet e sistemit tė frymėmarrjes dhe atij tretės. Kjo sepse antitrupat nė qumėshtin e nėnės sigurojnė njė mbrojtje direkte ndaj infeksioneve. Veti tjetėr anti-infeksionale tė tij ėshtė se ky ushqim krijon njė ambjent tė pėrshtatshėm pėr bakteret "e mira" tė quajtura "florė normale" dhe pėrbėn njė barrierė ndaj baktereve, viruseve dhe parazitėve. Pėr mė tepėr, ėshtė zbuluar se nė qumėshtin e nėnės ka faktorė qė rregullojnė sistemin imunitar ndaj sėmundjeve infektive dhe e lejojnė atė tė funksionojė normalisht.76

Meqė qumėshti i nėnės ėshtė modeluar nė mėnyrė tė veēantė, ai ėshtė ushqimi mė i tretshėm pėr fėmijėt. Duke qenė se ėshtė shumė i pasur me vlera ushqimore, ai tretet shumė lehtė nga sistemi i ndjeshėm tretės i fėmijės. Kėshtu, meqėnėse fėmija harxhon mė pak energji pėr tretjen, ai mund ta pėrdorė atė energji pėr funksione tė tjera trupore si rritja apo zhvillimi i organeve.

Qumėshti i nėnave qė kanė pasur fėmijė tė parakohshėm (prematurė) pėrmban nivele mė tė larta yndyrnash, proteinash, natriumi, klori dhe hekuri me qėllim qė tė pėrmbushė nevojat e fėmijės. Nė tė vėrtetė ėshtė parė se nga qumėshti i nėnės, funksionet e syrit zhvillohen mė mirė nė fėmijėt prematurė dhe gjithashtu ata dalin mė mirė nė testet e inteligjencės, si edhe kanė avantazhe tė tjera.

Njė zbulim tjetėr i ri shkencor qė i pėrket qumėshtit tė nėnės ėshtė se ai ėshtė shumė i dobishėm pėr fėmijėn, pėr dy vjet.77 Ky informacion i rėndėsishėm i zbuluar nga shkenca vetėm kohėt e fundit u zbulua nga Zoti nė vargun "...pas dy viteve ia ndau gjirin..." 1400 vjet mė parė.

Pėrfundime

Tė gjitha kėto qė pamė deri tani na tregojnė njė fakt tė qartė: Kur'ani ėshtė njė libėr i tillė qė tė gjitha tė dhėnat e pėrmendura aty kanė dalė tė vėrteta. Nė vargjet e tij tregohen fakte rreth temave shkencore dhe tė dhėna pėr tė ardhmen, fakte kėto qė askush i dinte nė atė kohė. Ėshtė e pamundur qė ky informacion tė njihej me nivelin e njohurisė dhe teknologijsė sė atėhershme. Ėshtė e qartė se kjo ėshtė provė e pastėr se Kur'ani nuk ėshtė fjalė e njeriut. Kur'ani ėshtė fjala e Zotit tė Gjithėfuqishėm, Filluesi i ēdogjėje dhe i tė Vetmit qė pėrfshin ēdogjė me dijen e Tij. Nė njė varg Zoti thotė pėr Kur'anin: "Sikur tė ishte prej dikujt tjetėr pėrveē Zotit, do tė gjenin nė tė shumė kundėrthėnie". (Sure En-Nisa': 82) Jo vetėm qė nuk ka kundėrthėnie nė Kur'an, por ēdo pjesė e informcionit qė ai pėrmban zbulon mrekullinė e kėtij Libri Hyjnor pėrditė e mė shumė. Ajo qė i mbetet njeriut ėshtė tė kapet fort pas kėtij Libri Hyjnor tė zbritur nga Zoti dhe ta pranojė si udhėrrėfyesin e tij tė vetėm. Nė njė nga vargjet e Tij, Zoti na urdhėron:

Dhe ky ėshtė libėr, dobiprurės, Ne e zbritėm, kėshtu qė pėrmbanju atij qė tė mėshiroheni. (Sure En'am: 155)


57. http://www.wamy.co.uk/announce ments3.html
58. Kerolin Shits, Robert Gardner, Samuel F. Houi, Shkencė e Pėrgjithshme, Allyn and Bacon Inc. Njuton, Masaēusets, 1985, f. 305
59. http://www.beconvinced.com/ science/QURANMOUNTAIN.htm
60. Frank Pres, Rejmond Siver, Toka, Botim i 3-tė, W. H. Freeman and Company, San Francisko, 1982
61. Shkencė e Pėrgjithshme, Karolin Shits, Robert Gardner, Samuel F. Houi; Allyn and Bacon Inc. Newton, Masaēusets, f. 305-306
62. Fuqitė e Natyrės, National Geographic Society, Uashington D.C., 1978, f.12-13
63. Dr. Mazhar, U. Kazi, 130 Mrekulli tė qarta nė Kur'an, Crescent Publishing House, Nju Jork, 1997, f. 110-111; http://www.wamy.co.uk/announcements3.html; nga fjalimi i Prof. Ziglul Ragib El-Nagar
64. Dr. Mazhar, U. Kazi, 130 Mrekulli tė qarta nė Kur'an, Crescent Publishing House, Nju Jork, 1997, f. 110-111; http://www.wamy.co.uk/announcements3.html; nga fjalimi i Prof. Ziglul Ragib El-Nagar
65. Prishila Frish, Mjedisi Galaktik i Diellit, Shkencėtari Amerikan, Janar-Shkurt 2000; http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/21173?fulltext=true
66. Majkėll J. Denton, Fati i Natyrės, The Free Press, 1998, f. 198
67. http://www.islandnet.com/~see/weather/history/lenard.htm
68. Riēard A. Devis, Parime tė Oqeanografisė, Addison-Wesley Publishing Company, Don Mills, Ontario, f. 92-93
69. Keit L. Mur, E. Marshall Xhonson, T. V. N. Persaud, Gerald C. Geringer, Abdul-Mexhid A. Zindani, Mustafa A. Ahmed, Zhvillimi Njerėzor i Shpjeguar nga Kur'ani dhe Sunneti, Komisioni i Provave Shkencore tė Kur'anit dhe Sunnetit, Mekė, 1992, f. 36
70. Keit L. Mur, Njeriu nė Zhvillim, botimi i 3-tė, W. B. Saunders Company, 1982, f. 364a
71.http://anatomy.med.unsw.edu.au/cbl/embryo/Notes/git4.htm; http://www.yoursurgery.com/ProcedureDetails.cfm?BR=1&Proc=74
72. http://virtual.yosemite.cc.ca.us/ uyeshiros/AP50/Repro.htm
73. Dr. Mazhar U. Kazi, 130 Mrekulli tė qarta nė Kur'an, Crescent Publishing House, Nju Jork, USA, 1998, f. 84
74. Embriologjia Bazė njerėzore, Uilliams P., Botimi i 3-tė, 1984, f. 64
75. "I Porsalinduri nė Rrezik tė Lartė-Dobitė e Qumėshtit tė Nėnės sė vet", University of Utah Health Sciences Center, http://www.uuhsc.utah.edu/healthinfo/pediatric/Hrnewborn/bhrnb.htm
76. "I Porsalinduri nė Rrezik tė Lartė-Dobitė e Qumėshtit tė Nėnės sė vet", University of Utah Health Sciences Center, http://www.uuhsc.utah.edu/healthinfo/pediatric/Hrnewborn/bhrnb.htm
77. Rex D. Russell, "Modelimi nė Ushqimin Foshnjor," http://www.icr.org/pubs/imp-259.htm