|
HYRJE
Ē'keni qė nuk luftoni pėr Zotin dhe pėr (t'i shpėtuar) tė paaftit: burrat, gratė e fėmijėt, tė cilėt luten: Zoti ynė! nxirrna nga ky fshat (Meka),
banorėt e tė cilit janė mizorė. Jepna nga ana Jote shpėtim e ndihmė!?
(Surja Nisa': 75)
|
Gjithandej globit, shumica e njerėzve janė nė mesin e tė shtypurve. Ata torturohen, theren, dhe jetojnė nė varfėri tė skajshme, janė tė pastrehė, tė detyruar tė jetojnė tė pambrojtur, dhe ballafaqohen me sėmundje, pa pasur ndonjė kujdes adekuat mjekėsor. Ka edhe tė tillė qė nuk janė nė gjendje tė kenė as edhe njė copė bukė. Ka tė moshuar, qė ballafaqohen me pakujdesi, braktisje ose mohim tė kujdesit mjekėsor. Pastaj, vijnė ata qė pėrballen me diskriminim, dėbim nga shtėpitė dhe tokat e tyre, thjeshtė vetėm pėr shkak tė pėrkatėsisė sė tyre etnike, gjuhės, racės ose fisit e madje ka edhe tė atillė qė pėrballen edhe me masakra. Fėmijė tė pafajshėm, tė pandihmė, tė paushqyer, e tė pambrojtur, detyrohen qė tė punojnė pėr pak para ose qė tė kėrkojnė lėmoshė.
Njė numėr i madh i njerėzve jetojnė me frikė pėr jetėn e tyre, shqetėsohen pėr ekzistencėn e tyre, ndėrkohė qė nė botėn e cila lulėzon mes varfėrisė e shtypjes ka ekstravagancė, privilegje e pasuri tė pafund. Ata qė janė bekuar me jetė tė mirė kalojnė afėr tė tė pastrehėve, shohin kėto pamje, dhe shikojnė nė televizion skenat e atyre qė janė me mė pak fat se ata vetė. Nganjėherė pėr njė moment tė shkurtėr ndjejnė keqardhje, por pastaj ndėrrojnė kanalin, largohen nga imazhi, dhe pėr njė kohė tė shkurtėr fshijnė tėrėsisht dhimbjen qė u ngacmon vetėdijen.
Shumė nga ata qė gėzojnė kėtė dhuratė dhe komfor me tė cilin janė bekuar, nuk mendojnė kurrė qė tė zgjerojnė pėrpjekjet e tyre pėr tė shpėtuar ata me mė pak fat. Ata besojnė se shpėtimi i kėtyre njerėzve nuk varet nga ta, meqė ka shumė tė tjerė qė janė mė tė pasur e mė tė fuqishėm dhe nė pozitė mė tė mirė pėr tu ndihmuar atyre qė kanė mė pak fat.
Sidoqoftė, nuk mjafton vetėm prosperiteti dhe fuqia pėr tė shpėtuar kėta njerėz dhe pėr tė bėrė kėtė botė vend tė mirėqenies nė tė cilėn do tė mbizotėronin drejtėsia, paqja, besueshmėria dhe mirėqenia. Pavarėsisht ekzistimit tė vendeve tė zhvilluara anekėnd botės, ka ende shumė vende, siē ėshtė Etiopia, ku njerzit pėr ēdo ditė vdesin nga uria. Ėshtė e qartė se pasuria dhe fuqia e disa kombeve nuk ėshtė e mjaftueshme qė nė vetvehte tė zgjidhė vuajtjet e thatėsirės, varfėrisė e tė luftės civile.
Vetėm tė qenit i ndėrgjegjshėm mund tė kanalizojė burimet dhe fuqinė drejt mirėqenies sė tė varfėrve dhe tė tė dėshpėruarve. E vetmja mėnyrė pėr tė qenė i ndėrgjegjshėm ėshtė tė besuarit. Janė vetėm besimtarėt ata qė nė mėnyrė konstante jetojnė me ndėrgjegjen e tyre.
Pėrfundimisht, ka njė zgjidhje pėr padrejtėsinė, kaosin, terrorin, masakrat, urinė, varfėrinė dhe shtypjen nė botė e ato janė: vlerat e Kuranit.
Kushtet e pafavorshme nė rend tė parė janė krijuar nga urrejtja, mėria, interesi vetjak, indiferenca dhe mizoritė, prandaj ato duhen zėvendėsuar me dashuri, dhembshuri, mėshirė, zemėrgjerėsi, bujari, ndjeshmėri, tolerancė, dhe urėtsi. Tiparet e kėsaj mėshire gjenden vetėm te ata qė jetojnė krejtėsisht sipas vlerave qė na mėson Kurani fisnik, i cili ėshtė udhėzues i drejtpėrdrejtė nga Krijuesi ynė. Nė njė ajet, Allahu (xh.sh.) i referon Kuranit veēorinė e udhėheqjes sė njerėzimit nga errėsira nė dritė.
... Juve ju erdhi nga All-llahu dritė dhe libėr i qartė. All-llahu e vė me atė (me Kur'anin) nė rrugėt e shpėtimit atė qė ndjek kėnaqėsinė e tij dhe me ndihmėn e Tij i nxjerr ata prej errėsirave nė dritė dhe i udhėzon nė njė rrugė qė ėshtė e drejtė. (Surja Ma'ida: 15-16)
Nė njė ajet tjetėr, Allahu thotė se, sikur e vėrteta tė bėhej sipas dėshirave njerėzore, ēdo gjė do tė ishte e zhytyr nė korrupsion e konfuzion :
E sikur tė pėrputhej e vėrteta me dėshirat e tyre, do tė shkatėrroheshin qiejt e toka dhe ēdo gjė qė gjendet nė to. E megjithėse Ne atyre u sollėm (me kėtė Kur'an) famėn e tyre, ata u zbrapsėn ndaj pėrkujtimit tė vet. (Surja Muminun: 71)
Derisa e lexoni kėtė fragment, miliona njerėz janė duke vuajtur, mėrdhijnė, janė tė uritur, ose pėrballen me dėbim nga atdheu i tyre. Pėr kėtė arsye, njerėzit qė kanė ndėrgjegje duhet tė mendojnė pėr kėtė, dhe tė veprojnė pėr tė zgjidhur kėto mundime, sikur ato tė pėrjetoheshin nga vetė ata ose nga tė dashurit e tyre. Ne duhet tė veprojmė, si shpirtėrisht ashtu edhe materialisht, pėr tė lehtėsuar vuajtjet dhe tiranitė. Nė njė ajet, Allahu urdhėron njerėzit e ndėrgjegjshėm dhe besimtarėt qė tė pranojnė kėtė pėrgjegjėsi:
Ē'keni qė nuk luftoni pėr Zotin dhe pėr (t'i shpėtuar) tė paaftit: burrat, gratė e fėmijėt, tė cilėt luten: Zoti ynė! nxirrna nga ky fshat (Meka), banorėt e tė cilit janė mizorė. Jepna nga ana Jote shpėtim e ndihmė!!'? (Surja Nisa': 75)
Kur ne marrim parasysh urdhėrat e Kuranit, na bėhet e qartė se cilat janė obligimet tona. Gjėja e parė mė e rėndėsishme pėr muslimanėt ėshtė qė tė luftojnė nė fushėn intelektuale ashtu qė vlerat e Kuranit e tė Sunetit tė triumfojnė ndaj mosbesimit. Shpėtimi i vetėm pėr tė dobėtit, tė pandihmėt, tė pastrehėt dhe tė varfėrit ėshtė praktikimi i udhėzimeve tė Kuranit, i cili i drejtohet gjithė njerėzimit. Sėkėndejmi, ėshtė detyrė e jona qė tė pėrhapim fjalėn dhe tė komunikojmė porosinė, dhe kjo ėshtė njė komponentė vitale e adhurimit pėr tė gjithė muslimanėt.
Ata qė nuk e ndjekin ndėrgjegjen e vet, qė janė indiferentė ndaj vuajtjeve tė tė tjerėve, ata qė shpenzojnė pasurinė e tyre nė gjėra tė pavlera e tė kota, ata qė nuk tregojnė interesim pėr jetimėt, ata qė shikojnė ftohtė gruan, fėmijtė ose pleqtė tė cilėt shtypen, dhe tė cilėt gėzohen vetėm kur ka imoralitet dhe shėmti nė botė, sigurisht qė do tė japin llogari nė jetėn e pėrtejme:
A e sheh atė, qė pėrgėnjeshtron pėrgjegjėsinė dhe llogarinė nė botėn tjetėr? Po, ai ėshtė qė e pėrzė nė mėnyrė tė vrazhdė bonjakun. Dhe qė nuk nxit pėr tė ushqyer tė varfėrin. Pra, shkatėrrim ėshtė pėr ata qė fallen por tė cilėt ndaj namazit tė tyre janė tė pakujdesshėm. Ata vetėm shtiren (sa pėr sy e faqe). Dhe nuk japin as sendin mė tė vogėl (as hua). (Surja al-Ma'un: 1-7)
|